دوره 10 (1399)
دوره 9 (1398)
دوره 8 (1397)
دوره 7 (1396)
دوره 6 (1395)
دوره 5 (1394)
دوره 4 (1390)
دوره 3 (1389)
دوره 2 (1386)
دوره 1 (1385)
تعداد دوره‌ها 11
تعداد شماره‌ها 20
تعداد مقالات 191
تعداد نویسندگان 287
تعداد مشاهده مقاله 117,141
تعداد دریافت فایل اصل مقاله 154,725
نسبت مشاهده بر مقاله 613.3
نسبت دریافت فایل بر مقاله 810.08
-----------------------------------------
تعداد مقالات ارسال شده 387
تعداد مقالات رد شده 227
درصد عدم پذیرش 59
تعداد مقالات پذیرفته شده 122
درصد پذیرش 32
تعداد پایگاه های نمایه شده 14
تعداد داوران 156

ضمن تقدیر و تشکر از همراهی پژوهشگران ارجمند با این نشریه، به استحضار می‌رساند با توجه به مفاد آیین‌نامۀ نشریات علمی مورّخ  1398/02/09 وزارت عتف و ضرورت تخصصی‌تر شدن موضوع نشریات، عنوان نشریه (علوم ادبی) به استناد نامۀ وزارت علوم به شمارۀ 156327 مورّخ 1399/07/27 به «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» تغییر کرده‌ است. لازم به ذکر است که این عنوان با شناسه مجوز 18586 به تصویب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز رسیده‌ است. بنابراین از تاریخ فوق، نشریه تنها مقالات «دستوری و بلاغی» پژوهشگران گرامی را در دستور کار قرار داده‌ است و شماره 17 (بهار و تابستان 1399) آخرین شماره «علوم ادبی» خواهد بود.

نشریه «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» دانشگاه قم در ارزیابی سال 1399 موفق به اخذ رتبه ب از کمیسیون نشریات وزارت علوم شده است
( رتبه ب برابر با همان رتبۀ علمی ـ پژوهشی گذشته است)

 نشریۀ علمی «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» دانشکده ادبیّات و علوم ­انسانیِ دانشگاه قم نشریه‌ای است که در حوزه مطالعات زبان و ادب فارسی منتشر می‌شود. یکی از اهداف اصلی این نشریه، گسترش، تحول و توسعۀ زبان و ادبیّات فارسی در ایران و سایر سرزمین‌های فارسی زبان و فراهم نمودن فضایی برای عرضۀ دیدگاه‌‌ها و پژوهش­‌های نو در عرصۀ «دستور و بلاغت» است. «دستور و بلاغت» از مباحث عمده و ارکان اساسی تحقیقات زبان و ادبیّات فارسی به شمار می‌آید که از گذشته تاکنون مورد توجه بسی از پژوهش­‌گران این عرصه بوده‌است و نشریات علمی هم که شاخص پیشرفت علمی این قبیل تحقیقات به شمار می‌رود، بستر بسیار مناسبی است تا استادان و محققان زبان و ادبیّات فارسی، پژوهش­‌های علمی خود را از این طریق ارائه و منتشر کنند. نشریۀ علمی «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» تازه‌ترین یافته‌های دستوری و بلاغی پژوهشگران را می‌پذیرد.

  • کشور محل چاپ: ایران
  • ناشر: انتشارات دانشگاه قم
  • رتبه در وزارت علوم:   ب
  • رتبه در ISC:  ضریب تأثیر 0.097  ـــ Q 3
  • وضعیت چاپ: چاپی و الکترونیکی
  • نوبت‌های چاپ: دوفصلنامه
  • دسترسی به مقالات قبلی: بله
  • زبان مجله: فارسی (چکیده و منابع انگلیسی)
  • حوزه  تخصصی: دستور و بلاغت
  • هزینه چاپ مقاله: ندارد
  • دسترسی رایگان و آزاد به مقالات: بله
  • نمایه شده: بله
  • زمان بررسی اولیه مقاله: حداکثر 7 روز
  • نوع  داوری: داوری بدون نام و حداقل 2 داور
  • زمان داوری: 9 هفته
  • ایمیل مجله: jls@qom.ac.ir
  • سایت های نمایه کننده:
     ISC ,Magiran, Noormags, Civilica, Google Scholar
    پرتال جامع علوم انسانی، مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری

 

  نویسندگان گرامی توجه فرمایند:

* قبل از ارسال مقالات، حتماً مطالب راهنمای نویسندگان را مطالعه فرموده و مقاله خود را متناسب با آن تنظیم و ارسال کنید. نشریه از پذیرش مقالاتی که این اصول را رعایت نکرده‌اند، معذور است. بارگذاری فرم تعهدنامه و تعارض منافع به هنگام ارسال مقالات الزامی است.

* این نشریه برای جلوگیری از سرقت علمی، همۀ مقالات را در دو مرحله (قبل از داوری و قبل از چاپ)، از طریق سامانۀ سمیم نور مشابهت‌یابی می‌کند.

1. بررسی فرآیندها و نقش آن در گفتمان ایدئولوژیکی فتوت‌نامه سهروردی با رویکرد نقش‌گرایی

داوود قنبری؛ نرگس اسکویی؛ عزیز حجاجی کهجوق

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 9-35

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7358.1341

چکیده
  فتوت نامه‌ها به جهت احتوا بر انواع گفتمان‌های اهل فتوت با نگره‌های متفاوت، از اهمیت بسیاری در پژوهش‌های سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، عرفانی و ادبی در موضوع فتوت و تاریخچه و تأثرات و تأثیر همه جانبه آن بر جوامع اسلامی، برخوردارند. در این میان تحلیل گفتمان فتوت نامه ابوحفص عمر سهروردی، به جهت جنبه اجتهادی و نظریه‌پردازانه شیخ در ایجاد ...  بیشتر

2. تحلیل عناصر زبانی جانشین‌‌‌شونده در آثار دفاع مقدس با تکیه برکتاب «لشکر خوبان»

حمید جعفری قریه علی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 37-62

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7218.1336

چکیده
  خاطره ‌‌نوشته‌‌ها از ماندگارترین نمونه‌‌های روایی آثار دفاع مقدس هستند که گزارش‌‌های صادقانه‌‌ای از رخدادهای هشت سال نبرد را به تصویر می‌‌کشند. کتاب «لشکر خوبان» تألیف معصومه سپهری از جملۀ این آثار است. این خاطره ‌‌نوشته، روایتی از رزمنده‌‌ای است که سال‌ها در واحد اطلاعات لشکر 31 عاشورا رشادت می‌‌کند. «لشکر خوبان» ...  بیشتر

3. نام‌شناسی کتاب‌های بلاغی از منظر معنا، هسته معنایی، شفافیّت و تیرگی

احمد رضایی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 65-92

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7889.1366

چکیده
  نام شناسی (Onomastics) دانشی است که حوزهای گسترده از علوم گوناگون را در خود جمع کرده است؛ این دانش، نام ها را از زوایای مختلف اجتماعی، تاریخی، جغرافیایی و زبانی مطالعه کرده و با توجه به جنبه های مختلف، قلمروهای دلالتی گوناگونی را دربارۀ چرایی نام ها تبیین می کند. در خودِ قلمرو زبانی نیز می توان ساختار نام ها را از زوایای مختلف بررسی و تحلیل ...  بیشتر

4. نقد بلاغی و زبانی دفتر اول «شرح جامع مثنوی معنوی» کریم زمانی

علی سلیمانی؛ محمدرضا موحدی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 89-117

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.6489.1306

چکیده
  تا به امروز شروح فراوانی بر مثنوی مولانا نوشته شده‌‌ که «شرحِ جامعِ مثنوی معنوی» نیز یکی از آنهاست. این شرح به علت جامعیّت و بی‌‌نیاز کردن نسبی مخاطبان از مراجعه به دیگر شروح نوشته شده بر مثنوی، مورد علاقۀ مولاناپژوهان است. علی‌‌رغم زحمات فراوان استاد کریم زمانی در جمع‌‌آوری نوشته‌‌های دیگر شارحان و شرح برخی از ابیات، در ...  بیشتر

5. سازۀ آوایی زبان در اشعار سید حسن حسینی

معصومه صادقی؛ شهین اوجاق علیزاده؛ زهرا قنبرعلی باغنی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 93-122

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7184.1334

چکیده
  سبک‌‌شناسی لایه‌‌ای از روش‌‌های نوین نقد ادبی است که به تجزیه و تحلیل متون ادبی در قالب لایه‌‌های پنج‌‌گانۀ زبانی می‌‌پردازد. مقالۀ حاضر بر اساس روش توصیفی- تحلیلی به بررسی لایۀ آوایی زبان در سروده‌‌های «سید حسن حسینی» همت گمارده و چهار گزارۀ تشکیل‌‌دهندۀ سازۀ آوایی زبان شعر (موسیقی بیرونی، کناری، درونی و معنوی) را ...  بیشتر

6. بررسی افعال استثنایی مرکب و راه تشخیص آن در جمله

سعید دامنی؛ اسحاق میربلوچ زائی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 123-153

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7616.1348

چکیده
  پژوهش حاضر نقد، بررسی و توصیفِ گونه‌ای از افعال زبان فارسی است که ساختاری متفاوت با سایر افعال در جمله دارند. در مورد این ساخت فعلی بین دستورنویسان زبان فارسی اختلاف نظرهایی وجود دارد که فهم درست و تشخیص آن را با دشواری‌‌هایی همراه ساخته است. تأمل در نام‌‌هایی که صاحب‌‌نظران گرامی بر این گونۀ فعلی نهاده‌‌اند، شدت اختلاف نظر و ...  بیشتر

7. بررسی شعر منتخب نوجوان دهۀ نود بر اساس تصاویر سه‌‌گانه

عفت توکلی؛ سجاد نجفی بهزادی؛ مسعود فروزنده

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 169-193

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7249.1337

چکیده
  یکی از ویژگی‌‌ها و عنصر‌‌های مهم شعر نوجوان، مسأله ایماژ و تصویرسازی‌‌های شعری است. گیرایی و جذابیت تصاویر و موفقیت شاعر در ارائه تصاویر شعری، چیزی است که به میزان کاربرد عوامل تصویرساز در هر سرودهای برمی‌‌گردد. هدف این جستار بررسی ایماژهای سه‌گانه (توصیفی، تخیلی- واقعی و تخیلی- کنشی) در شعر منتخب نوجوان دهة 90 است. بسامد هر کدام ...  بیشتر

8. خوانش بلاغی- کنشی (بوردیویی) داستان های مرغ انجیر، پیگمالیون و صداخونۀ غلامحسین ساعدی

شیرزاد طایفی؛ محمّد شیخ الاسلامی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 195-230

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7787.1357

چکیده
  از جمله دست افزارهای پژوهشگر حوزۀ ادبیات در تحلیل یک متن، نقدِ بلاغی و نقدِ جامعه شناسی است. حال، اگر بتوان میان این دو نوع نقد ارتباطی روشمند و هدفمند برقرار کرد، مرز باریک میان جامعه شناسی ادبیات و نقدِ جامعه شناسی مشخص‌تر، پویایی و سیالیت دست‌افزارها تقویت و توانمندیِ خالقِ متن و ظرفیت-های اثرش، بیش از پیش، شناخته می‌شود. پرسش ...  بیشتر

9. کارکرد بلاغی تقدیم و تأخیر عناصر اصلی جمله در گرشاسپنامه و داستان بیژن و منیژۀ شاهنامه

یحیی طالبیان؛ محمود بشیری؛ حمید امینی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 231-261

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7877.1364

چکیده
  جایگاه واژگان در جمله و تأثیر آن بر بلاغت کلام، از مهمترین مباحثی است که عبدالقاهر جرجانی در «نظریۀ نظم» مطرح نموده است. وی جایگاه عناصر را تحت عنوان «تقدیم و تأخیر» و البته در ارتباط با تعریف و تنکیر بررسی می‌کند که همسو با ساخت اطلاعی و ساخت مبتدا - خبری در نظریۀ دستور نقشگرای هلیدی است و تمرکز آن بر مطالعۀ آرایش واژگان ...  بیشتر

10. بررسی وجوه آشنایی زدایی موسیقایی در سروده‌های کودکانه محمود کیانوش

علی اصغر بابا سالار؛ علی‌محمد موذنی؛ خدیجه کدخدایی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 263-286

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7957.1373

چکیده
  این پژوهش با رویکرد فرمالیستی و با شیوۀ تحلیلی- توصیفی، به بررسی وجوه آشنایی‌زدایی موسیقایی در اشعار کودکانة محمود کیانوش پرداخته است. صورت-گرایان روس توجه ویژه به زبان و به خصوص موسیقیِ زبان دارند تا آنجا که چگونه گفتن را مقدم بر چه گفتن دانسته‌اند. ساحت شعر کودکانه نیز بر محور اصلی موسیقی زبان استوار است. در این گذار، اهمیت توجه ...  بیشتر

11. آسیب ‏شناسی نگارشی و ویرایشی قانون مدنی با تکیه بر دستور زبان فارسی

خدابخش اسداللهی؛ لیلا آذرنیوار

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 287-315

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8066.1386

چکیده
  قانون ‏مدنی از جمله قانون‏ هایی است که نقش زیادی در تعیین و بررسی حقوق انسان ‏ها، احکام و قواعد ویژۀ آن‏ها دارد. به‏ دلیل اهمیتی که قانون مدنی در تأمین امنیّت و سلامت جامعه برعهده دارد، رعایت دستور زبان و اصول نگارش فارسی آن ضروری به نظر می‏ رسد؛ زیرا عبارت‏ های نارسا و جمله‏ های نامفهوم، موجب سرگردانی مجریان قانون و بروز ...  بیشتر

1. هنر ادبی و ادبیات هنری

منیر عسگر نژاد؛ محمدعلی گذشتی

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 213-232

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2015.480

چکیده
       هنر و ادبیات، دو شکل از آفرینش است که از دیدگاه زیبایی­شناسی به هم پیوسته­اند. هنر گاهی شکل زیباشناسانه­ خود را تغییر می­دهد که این تغییر شکل می­تواند از راه بازسازی زبان، فهم و دریافت صورت گیرد.  در نگرشی می­توان ادبیات را هنر نامید، وقتی اثر ادبی ویژگی­های منحصر به فرد اثر هنری را با خود دارد، یعنی اثری ...  بیشتر

2. بررسی ایجاز در زبان طرح

شیرزاد طایفی؛ سپیده محمدی خواه

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 77-100

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2015.475

چکیده
  شعر طرح، ایجاز زمانة ماست و از زیر­مجموعه­های شعر کوتاه به شمار می­رود، اما با وجود کوتاهی، قابلیت دربرگیری تمامی دغدغه­های انسان معاصر را داراست. حال اگر در این نوع شعر موجز، ذهنی توانمند و قلمی کارآمد، با گزینش کمترین واژگان و چینش هوشمندانة آن­ها، بیشترین معانی را به نمایش بگذارد و به اصطلاح بلاغیون به "ایجاز" دست یابد، ...  بیشتر

3. نقد اسطوره شناختی «گنبد سیاه» هفت پیکر نظامی

بتول واعظ؛ رقیه کاردل ایلواری

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 233-252

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2015.481

چکیده
  چکیده در این جستار، یکی از داستان‌های هفت پیکر نظامی با عنوان «گنبد سیاه» براساس نقد اسطوره­شناختی یا کهن الگویی تحلیل می­شود. نخست این قصه را از نظر شکل و ساخت داستانی و خط سیر رویدادهای داستان براساس هرم فریتاگ بررسی کرده ایم. ساختار روایتی قصه گنبد سیاه مانند دیگر داستان‌های کلاسیک و پیشامدرن، از سیری خطی پیروی می‌کند ...  بیشتر

4. نقد و تحلیل رمان «چراغ ها را من خاموش می کنم» از منظر زبان و جنسیت

ملاحت نجفی عرب

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 181-212

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2015.479

چکیده
  بررسی و تحلیل آثار ادبی از منظر زبان و جنسیت در زبان فارسی، موضوعی نسبتاً تازه است که به تحقیق و پژوهش نیاز بسیار دارد. اولین نظریه­ها را در این مبحث «رابین لیکاف» در مقاله­ی­ مشهور خود با عنوان «زبان و موقعیّت زن» مطرح کرد که تحول شگرفی در مطالعات زبان­شناسی اجتماعی ایجاد کرد، او برای اولین بار اعلام کرد زبان زنان ...  بیشتر

5. تحلیل تصاویر مستقل در شعر احمد شاملو

زهره صارمی؛ فرهاد طهماسبی

دوره 5، شماره 8 ، مهر 1394، ، صفحه 65-100

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2016.729

چکیده
  در این مقاله تلاش شده است که در تحلیل فرآیند تصویر، بر نقش تصور تکیه شود. با حفظ ماهیت نظری تصویر، ساختاری با عناوین تصویر مرکزی، ابزار تصویر، لحن تصویر، کارکرد تصویر و ذهنیت تصویری متن برای آن در نظر گرفته شده است. آنگاه انواع تصویر از دید سطح و عمق، ایستایی و یویایی، نقاشیک و سینمایی، باز و گسترده ، محدود و بسته و تصاویر مستقل و وابسته ...  بیشتر

1. جایگاه قید و بسامد آن در روایت امیرارسلان رومی

وحید مبارک؛ مریم لک

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 مهر 1400

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.5973.1257

چکیده
  داستان عامیّانۀ امیرارسلان مانند یک صحنۀ نمایش، روحیّات مردم دورۀ قاجار را با همۀ ناملایمات و اوضاع نامساعد آن به تصویر درمی‌آورد و نمایانگر ذهنیّت و وضع مردم آن عصر است. به همین دلیل، داستان‌های عامّه را می‌توان آینۀ تمام‌نمای دوران تألیفشان دانست. با بررسی ساختار دستوری این آثار می‌توان به سبک دوره یا نویسنده نیز دست یافت. بررسی ...  بیشتر

2. سوسنِ ده زبانِ آزاده بررسیِ تصاویر شعری گل سوسن در ادبیات فارسی

علیرضا نبی لو

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.6129.1270

چکیده
  سوسن، از موضوعات و عناصری است که در شعر اغلب شاعران به کار رفته و با توجه به اوصاف و ویژگیهایش، امکان تصویر سازی بسیاری ایجاد کرده است،هدف این پژوهش،بررسی و تحلیل تصویر سازی شاعران از سوسن است، هدف دیگر، ترسیم نوع نگرش شاعران به این موضوع در طول تاریخ ادب فارسی است، از سوی دیگر میزان ابتکارها و تقلیدها در این تصویر سازی و نیز تنوع تصاویر ...  بیشتر

3. بررسی عناصر زبانی، بلاغی و محتوایی غزل 3 مهدی اخوان ثالث

سوده عباسی سرداری؛ یحیی کاردگر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7986.1378

چکیده
  چکیدهپژوهشگران «غزل3» از دفتر «آخر شاهنامه» سرودۀ مهدی اخوان ثالث را یکی از بهترین تغزلات معاصر دانسته‌اند. دلایل این برتری چیست و چرا این غزل در شعر معاصر چنین جایگاهی یافته است؟ یافته‌های این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیلی و توصیفی نشان می‌دهد که این غزل در چهار حوزۀ زبانی، موسیقایی، بلاغی و محتوایی، مرزهای شعر را ...  بیشتر

ابر واژگان