دوره 11 (1400)
دوره 10 (1399)
دوره 9 (1398)
دوره 8 (1397)
دوره 7 (1396)
دوره 6 (1395)
دوره 5 (1394)
دوره 4 (1390)
دوره 3 (1389)
دوره 2 (1386)
دوره 1 (1385)
تعداد دوره‌ها 12
تعداد شماره‌ها 21
تعداد مقالات 205
تعداد نویسندگان 313
تعداد مشاهده مقاله 130,518
تعداد دریافت فایل اصل مقاله 163,516
نسبت مشاهده بر مقاله 636.67
نسبت دریافت فایل بر مقاله 797.64
-----------------------------------------
تعداد مقالات ارسال شده 448
تعداد مقالات رد شده 264
درصد عدم پذیرش 59
تعداد مقالات پذیرفته شده 136
درصد پذیرش 30
تعداد پایگاه های نمایه شده 21
تعداد داوران 162

ضمن تقدیر و تشکر از همراهی پژوهشگران ارجمند با این نشریه، به استحضار می‌رساند با توجه به مفاد آیین‌نامۀ نشریات علمی مورّخ  1398/02/09 وزارت عتف و ضرورت تخصصی‌تر شدن موضوع نشریات، عنوان نشریه (علوم ادبی) به استناد نامۀ وزارت علوم به شمارۀ 156327 مورّخ 1399/07/27 به «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» تغییر کرده‌ است. لازم به ذکر است که این عنوان با شناسه مجوز 18586 به تصویب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز رسیده‌ است. بنابراین از تاریخ فوق، نشریه تنها مقالات «دستوری و بلاغی» پژوهشگران گرامی را در دستور کار قرار داده‌ است و شماره 17 (بهار و تابستان 1399) آخرین شماره «علوم ادبی» خواهد بود.

نشریه «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» دانشگاه قم در ارزیابی سال 1399 و 1400 موفق به اخذ رتبه ب از کمیسیون نشریات وزارت علوم شده است
( رتبه ب برابر با همان رتبۀ علمی ـ پژوهشی گذشته است)

 نشریۀ علمی «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» دانشکده ادبیّات و علوم ­انسانیِ دانشگاه قم نشریه‌ای است که در حوزه مطالعات زبان و ادب فارسی منتشر می‌شود. یکی از اهداف اصلی این نشریه، گسترش، تحول و توسعۀ زبان و ادبیّات فارسی در ایران و سایر سرزمین‌های فارسی زبان و فراهم نمودن فضایی برای عرضۀ دیدگاه‌‌ها و پژوهش­‌های نو در عرصۀ «دستور و بلاغت» است. «دستور و بلاغت» از مباحث عمده و ارکان اساسی تحقیقات زبان و ادبیّات فارسی به شمار می‌آید که از گذشته تاکنون مورد توجه بسی از پژوهش­‌گران این عرصه بوده‌است و نشریات علمی هم که شاخص پیشرفت علمی این قبیل تحقیقات به شمار می‌رود، بستر بسیار مناسبی است تا استادان و محققان زبان و ادبیّات فارسی، پژوهش­‌های علمی خود را از این طریق ارائه و منتشر کنند. نشریۀ علمی «پژوهش‌های دستوری و بلاغی» تازه‌ترین یافته‌های دستوری و بلاغی پژوهشگران را می‌پذیرد.

  • کشور محل چاپ: ایران
  • ناشر: انتشارات دانشگاه قم
  • رتبه در وزارت علوم:   ب
  • رتبه در ISC:  ضریب تأثیر 0.097  ـــ Q 3
  • وضعیت چاپ: چاپی و الکترونیکی
  • نوبت‌های چاپ: دوفصلنامه
  • دسترسی به مقالات قبلی: بله
  • زبان مجله: فارسی (چکیده و منابع انگلیسی)
  • حوزه  تخصصی: دستور و بلاغت
  • هزینه چاپ مقاله: ندارد
  • دسترسی رایگان و آزاد به مقالات: بله
  • نمایه شده: بله
  • زمان بررسی اولیه مقاله: حداکثر 7 روز
  • نوع  داوری: داوری بدون نام و حداقل 2 داور
  • زمان داوری: 9 هفته
  • ایمیل مجله: jls@qom.ac.ir

 

  نویسندگان گرامی توجه فرمایند:

* قبل از ارسال مقالات، حتماً مطالب راهنمای نویسندگان را مطالعه فرموده و مقاله خود را متناسب با آن تنظیم و ارسال کنید. نشریه از پذیرش مقالاتی که این اصول را رعایت نکرده‌اند، معذور است. بارگذاری فرم تعهدنامه و تعارض منافع به هنگام ارسال مقالات الزامی است.

* این نشریه برای جلوگیری از سرقت علمی، همۀ مقالات را در دو مرحله (قبل از داوری و قبل از چاپ)، از طریق سامانۀ سمیم نور مشابهت‌یابی می‌کند.

مقاله پژوهشی
واکاوی شگردهای بلاغی تشبیه در رسالة الطیور

محمدرضا نجاریان؛ حکیمه ایزدی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 9-43

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7717.1351

چکیده
  رسالة الطیور، اثر نجم‌‌الدین رازی (654-573 ه.ق) دارای نثری خیالی و تمثیلی است و از جمله نثرهای آراسته و فنّی اواخر قرن ششم هجری به حساب می‌‌آید. نویسندۀ این اثر بنا به دلایل اجتماعی روزگار سخت خود سعی دارد با استفاده از محتوای تمثیلی و رمزی داستان و سیر در دنیای معقولات، از شگردهای ادبی مانند تشبیه استفاده کند تا وقایع را محسوس و عینی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی انواع استعاره در اشعار شاعران عاشورایی بر پایۀ زبان‌‌شناسی شناختی

سمیه آقابابایی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 45-81

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8433.1419

چکیده
  زبان‌‌شناسی شناختی از جمله علومی است که از دیدگاهی متفاوت با رویکرد بلاغت سنتی، به بررسی استعاره می‌‌پردازد. در دیدگاه شناختی، استعاره‌‌ها ابزارهایی برای فهم هستند که کاربرد آنها در ارتباط مستقیم با نوع تفکر انسان و ایدئولوژی حاکم بر آن قرار می‌‌گیرد. روابط معنایی موجود در واژه‌‌ها، در استعاره‌‌های مفهومی روند درک امور غیرمحسوس ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
پژوهش در بهره‌‌گیری مولوی از کارایی پسوند در ایجاد مبالغه

سید ناصر جابری اردکانی؛ مجاهد غلامی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 83-113

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8335.1406

چکیده
  «مبالغه» در زبان و ادب فارسی جایگاه ممتازی دارد امّا برخلاف بسیاری از دیگر عناصر بلاغی به آن توجّه اندکی شده‌‌ و حتی دربارۀ شیوه‌های ساخت آن اغلب به همان دیدگاه‌‌های سنّتی اکتفا شده ‌‌است. در دیدگاه‌‌های سنّتی، مبالغه بی‌‌آنکه به شیوه‌‌های ساخت آن توجّه شده ‌‌باشد، بر اساس میزان بزرگ‌نمایی در آن به سه نوعِ «مبالغه»، ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی توصیفی– تحلیلی نوآوری‌های وزنی فروغ فرخ‌زاد در تولدی دیگر

عبدالرضا زند؛ محسن ذوالفقاری فرد؛ حسن حیدری؛ حجت اله امیدعلی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 115-143

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8558.1430

چکیده
  زبان صریح و شفاف فروغ فرخ‌‌زاد تأثیر شگرفی در انتخاب اوزان عروضی او داشته است. این پژوهش با هدف بررسی مهم‌‌ترین جلـوه‌‌هـای اوزان عروضی اشعار مجموعۀ «تولدی دیگر» در پی پاسخ به این سؤال است که مهم‌‌ترین ابداعات وزنی فروغ فرخزاد در تولدی دیگر چیست؟ روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است که پس از بررسـی اوزان عروضی اشعار «تولدی دیگر» ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
پژوهشی در مبادی بلاغی و دستوری تحمیدیه‌نویسی با تکیه بر دیباچه‌های آثار نثر فنّی

علی شهلازاده؛ میرجلیل اکرمی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 145-173

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8415.1417

چکیده
  شاعران و نویسندگان ادب پارسی از دیرباز، طلیعه آثار منظوم و منثور خود را به نام و یاد خداوند آراسته‌اند. این سنّت که در اساس، ریشه در عواطف دینی و خداشناسانه مولّفان دارد، گویی با محدودیّت‌هایی نیز مواجه بوده است. یکی از این محدودیّت‌ها، رعایت اسلوب آغاز کلام است که از عهود پیشین همواره با ستایش خداوند همراه بوده و دیباچه‌نویسان ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تأملی در زیرساخت‌های تشبیهی سه‌گانه انواع «مَثَل»

سعید طاهری؛ قدرت الله طاهری

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 175-197

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8545.1428

چکیده
  بحث مربوط به پدیده‌‌ای به نام «مَثَل»، بحثی قدیمی و گسترده است و مرور منابع بلاغی و فرهنگ‌های امثال نشان می‌‌دهد که بلاغت‌نویسان و نیز فرهنگ‌نویسان که به جمع و تدوین مَثَل‌ها اهتمام داشته‌اند، مباحث عدیده‌ای در خصوص ماهیت و ساخت مَثَل دارند، اما چون در بلاغت کلاسیک اسلامی، زبان ادبی حوزه‌‌ای خاص و مجزا از زبان عامیانه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تحلیل رتوریکی صناعات ادبی در قصاید ناصرخسرو

فاطمه سادات طاهری

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 199-232

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8661.1440

چکیده
  مقالۀ حاضر نقش رتوریکی صناعات ادبی در قصاید ناصرخسرو را بررسی ‌‌می‌‌کند. از میان عوامل مؤثر بر فرایند ارتباط، تأکید بر پیام موجب ایجاد نقش شعری و ادبی زبان می‌‌شود؛ ازاین‌‌رو گاهی برخی از شاعران برای انتقال پیام و اندیشۀ خود از زبان شعر استفاده‌‌ می‌‌کنند؛ چنانکه ناصرخسرو با تبیین حقایق عقلی و اعتقادات مذهبی خود در قصاید خطابه‌‌مانند ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تحلیل عناصر زبانی، موسیقایی، بلاغی و محتوایی «غزل3» مهدی اخوان ثالث

یحیی کاردگر؛ سوده عباسی سرداری

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 233-259

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7986.1378

چکیده
  پژوهشگران، «غزل 3» از دفتر «آخر شاهنامه» مهدی اخوان ثالث را یکی از بهترین تغزلات معاصر دانسته‌اند اما چندان به دلایل برتری و جایگاه این غزل در شعر معاصر اشاره نکرده‌‌اند. در این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیلی _ توصیفی، اثبات کردیم که این غزل در چهار حوزۀ زبانی، موسیقایی، بلاغی و محتوایی، مرزهای شعر را درنوردیده و به ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
جایگاه قید و بسامد آن در روایت امیرارسلان رومی

وحید مبارک؛ مریم لک

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 261-290

https://doi.org/10.22091/jls.2021.5973.1257

چکیده
  داستان عامیّانۀ امیرارسلان مانند یک صحنۀ نمایش، روحیّات مردم دورۀ قاجار را با همۀ ناملایمات و اوضاع نامساعد آن به تصویر درمی‌آورد و نمایانگر ذهنیّت و وضع مردم آن عصر است. به همین دلیل، داستان‌های عامّه را می‌توان آینۀ تمام‌نمای دوران تألیفشان دانست. با بررسی ساختار دستوری این آثار می‌توان به سبک دوره یا نویسنده نیز دست یافت. بررسی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
سوسنِ ده زبانِ آزاده؛ بررسیِ تصاویر شعری گل سوسن در ادبیات فارسی

علیرضا نبی لو

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 291-326

https://doi.org/10.22091/jls.2022.6129.1270

چکیده
  سوسن، از موضوعات و عناصری است که در شعر اغلب شاعران به کار رفته و با توجه به اوصاف و ویژگی‌‌هایش، امکان تصویر سازی بسیاری ایجاد کرده است؛ هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل تصویرسازی شاعران از سوسن است. هدف دیگر، ترسیم نوع نگرش شاعران به این موضوع در طول تاریخ ادب فارسی است. از سوی دیگر، در این پژوهش میزان ابتکارها و تقلیدها در این تصویرسازی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تقابل‌های دوگانه و معنایی در ساختار بلاغی و نحوی کلام سعدی

محمدعلی خالدیان؛ سکینه یگانه؛ کبری نودهی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 327-351

https://doi.org/10.22091/jls.2023.8685.1443

چکیده
  بررسی مبحث تقابل‌های دوگانه در آثار ادبی و هنری به ‌جهت درک و دریافت بهتر و عمیق‌تری از این آثار، امروزه مورد توجه زبانشناسان و روایت‌شناسان معاصر قرار گرفته است. در این پژوهش با نگاهی به آثار و اندیشه‌های سعدی، به بررسی تقابل‌های دوگانه یا زوج‌های متقابل به ‌عنوان یکی از ارکان و عناصر محوری در مؤلفه‌هایی که سعدی به بیان مضامین ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
نگاهی به ترفند ایهام در مثنوی شیرین و فرهاد سلیمی ‌جرونی

ایوب امیدی؛ علی اکبر کمالی نهاد

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401، صفحه 353-384

https://doi.org/10.22091/jls.2023.8604.1434

چکیده
  سلیمی جرونی از شاعران مثنوی سُرای قرن نهم و از پیروان خوش ذوق نظامی گنجوی است؛ اشعارش سرشار از صنایعِ معنوی و زیبایی های بدیعی است؛ ایهام از جمله صنایعِ معنوی و از ابزار هنجارگریزی در کلام است که سهم بسزایی در تصویرسازی و آرایشِ کلام سلیمی دارد. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی می کوشد به بررسی این شگرد هنری در مثنوی شیرین و فرهاد سلیمی ...  بیشتر

هنر ادبی و ادبیات هنری

منیر عسگر نژاد؛ محمدعلی گذشتی

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 213-232

https://doi.org/10.22091/jls.2015.480

چکیده
       هنر و ادبیات، دو شکل از آفرینش است که از دیدگاه زیبایی­شناسی به هم پیوسته­اند. هنر گاهی شکل زیباشناسانه­ خود را تغییر می­دهد که این تغییر شکل می­تواند از راه بازسازی زبان، فهم و دریافت صورت گیرد.  در نگرشی می­توان ادبیات را هنر نامید، وقتی اثر ادبی ویژگی­های منحصر به فرد اثر هنری را با خود دارد، یعنی اثری ...  بیشتر

بررسی ایجاز در زبان طرح

شیرزاد طایفی؛ سپیده محمدی خواه

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 77-100

https://doi.org/10.22091/jls.2015.475

چکیده
  شعر طرح، ایجاز زمانة ماست و از زیر­مجموعه­های شعر کوتاه به شمار می­رود، اما با وجود کوتاهی، قابلیت دربرگیری تمامی دغدغه­های انسان معاصر را داراست. حال اگر در این نوع شعر موجز، ذهنی توانمند و قلمی کارآمد، با گزینش کمترین واژگان و چینش هوشمندانة آن­ها، بیشترین معانی را به نمایش بگذارد و به اصطلاح بلاغیون به "ایجاز" دست یابد، ...  بیشتر

نقد اسطوره شناختی «گنبد سیاه» هفت پیکر نظامی

بتول واعظ؛ رقیه کاردل ایلواری

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 233-252

https://doi.org/10.22091/jls.2015.481

چکیده
  چکیده در این جستار، یکی از داستان‌های هفت پیکر نظامی با عنوان «گنبد سیاه» براساس نقد اسطوره­شناختی یا کهن الگویی تحلیل می­شود. نخست این قصه را از نظر شکل و ساخت داستانی و خط سیر رویدادهای داستان براساس هرم فریتاگ بررسی کرده ایم. ساختار روایتی قصه گنبد سیاه مانند دیگر داستان‌های کلاسیک و پیشامدرن، از سیری خطی پیروی می‌کند ...  بیشتر

نقد و تحلیل رمان «چراغ ها را من خاموش می کنم» از منظر زبان و جنسیت

ملاحت نجفی عرب

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1394، ، صفحه 181-212

https://doi.org/10.22091/jls.2015.479

چکیده
  بررسی و تحلیل آثار ادبی از منظر زبان و جنسیت در زبان فارسی، موضوعی نسبتاً تازه است که به تحقیق و پژوهش نیاز بسیار دارد. اولین نظریه­ها را در این مبحث «رابین لیکاف» در مقاله­ی­ مشهور خود با عنوان «زبان و موقعیّت زن» مطرح کرد که تحول شگرفی در مطالعات زبان­شناسی اجتماعی ایجاد کرد، او برای اولین بار اعلام کرد زبان زنان ...  بیشتر

تحلیل تصاویر مستقل در شعر احمد شاملو

زهره صارمی؛ فرهاد طهماسبی

دوره 5، شماره 8 ، مهر 1394، ، صفحه 65-100

https://doi.org/10.22091/jls.2016.729

چکیده
  در این مقاله تلاش شده است که در تحلیل فرآیند تصویر، بر نقش تصور تکیه شود. با حفظ ماهیت نظری تصویر، ساختاری با عناوین تصویر مرکزی، ابزار تصویر، لحن تصویر، کارکرد تصویر و ذهنیت تصویری متن برای آن در نظر گرفته شده است. آنگاه انواع تصویر از دید سطح و عمق، ایستایی و یویایی، نقاشیک و سینمایی، باز و گسترده ، محدود و بسته و تصاویر مستقل و وابسته ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
ایماژهای ابهام آفرین در اشعار اسیر شهرستانی

محمدامیر مشهدی؛ حسین اتحادی؛ محمدرضا مشهدی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 31 شهریور 1401

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8355.1410

چکیده
  در سبک هندی، گروهی از شاعران هستند که در کاربرد تصاویر غریب و دور از ذهن افراط کرده‌اند. آنگونه که گاه مفهوم کلامشان به معمّا نزدیک می‌شود. از همین رو به شاعران طرز خیال مشهور شده‌اند. اسیر شهرستانی، یکی از پیروان این شیوه است که در برخی تذکره‌ها او را بانی این طرز دانسته‌اند. در این تحقیق که به روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، تشبیه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
واکاوی واژگان نشاندار اجتماعی در غزلیات حافظ برپایۀ تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف

فرج‌الله نعمتی؛ محمد رضا یوسفی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 مهر 1401

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8410.1416

چکیده
  چکیده حافظ شیرازی (۷۲۷ ه.ق/ ۱۳۲۵م – ۷۹۲ ه.ق/ ۱۳۹۰م) در زمرة شاعران بزرگی است که غزلیاتش پر از واژگان نشان‌دار اجتماعیِ گوناگون با دلالت‌ها و ارزش‌های فراوانِ بیانی، رابطه‌ای و تجربی است. این واژگان، معانی‌ای فراتر از سطح معمولی و قاموسی دارند و راهی هستند به سوی درک بهتر اندیشه‌ها و آرمان‌های حافظ و پدیده‌ها و واقعیاتی که در زمانۀ ...  بیشتر

دستوری
بررسی رابطه‌ی زبان و قدرت در شعر «دلم برای باغچه می‌سوزد» از فروغ فرخزاد با دو رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی و دستور نقشگرا

سیدجعفر سپهرسیدزیادی؛ محمود بشیری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 بهمن 1401

https://doi.org/10.22091/jls.2023.8890.1456

چکیده
  تحلیل گفتمان انتقادی و دستور نظام‌مند نقشگرا هر دو متشکل از یک سری روش برآمده از رشته‌هایی همچون زبان‌شناسی و جامعه‌شناسی برای مطالعه‌ی روابط میان متون و مناسبات قدرت‌اند. در رویکرد فرکلافِ تگفا با مدل سه مرحله‌ای توصیف، تفسیر و تبیین و در نظریه‌ی نقشگرا با محورهای سه‌گانه‌ی اندیشگانی، میان فردی و متنی تحت عنوان فرانقش مواجهیم. ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
ساخت سازه‌ای گروه اسمی در گلستان و بهارستان: کاربرد نحو در سبک‌شناسی ادبی

محمد باقر میرزایی حصاریان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 بهمن 1401

https://doi.org/10.22091/jls.2023.8778.1447

چکیده
  جامی بهارستان را متناسب با ویژگی‌های موجود در گلستان سعدی تالیف نموده است. این موضوع در یک نگاه کلی نیز قابل مشاهده است. با وجود گرایش بیشتر هر دو اثر در کاربرد قطب«انتخاب» به جای «ترکیب»(صفوی، 1390: 198)، این مساله پیش می‌آید که دو اثر که به لحاظ سبکی نزدیک به هم هستند، به لحاظ زبانی از چه ویژگی‌هایی برخوردارند و چه شباهت‌ها ...  بیشتر

صاحب امتیاز:
دانشگاه قم

مدیر مسئول:
یحیی کاردگر

سردبیر:
علیرضا نبی لو

اعضای هیات تحریریه بین المللی:
علی تمیزال محمد ابوالکلام سرکار

اعضای هیات تحریریه:
خدابخش اسداللهی کاظم دزفولیان راد احمد رضایی حبیب الله عباسی محمد فولادی یحیی کاردگر محمود مهرآوران علیرضا نبی لو محمد رضا نجاریان اسدالله واحد محمد رضا یوسفی

مدیر داخلی:
علی سلیمانی

ویراستار ادبی:
علی سلیمانی

ویراستار انگلیسی:
امیر حسین صادقی

صفحه آرا:
محمدباقر مهرآبادی


دوره انتشار: دو فصلنامه

شاپا چاپی: 2783-2619

شاپا الکترونیکی: 2783-2627

ابر واژگان