علمی و پژوهشی
1. شگردهای بلاغی تشبیه در رساله الطیور

محمدرضا نجاریان؛ حکیمه ایزدی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7717.1351

چکیده
  رساله الطیور، اثر نجم الدین رازی) 573-654ه.ق ( دارای نثری خیالی وتمثیلی است و از جمله نثرهای اراسته و فنی اواخر قرن ششم هجری به حساب می‌آید. نویسندۀ این اثر بنا به دلایل اجتماعی روزگار سخت خود سعی دارد با استفاده از محتوای تمثیلی و رمزی داستان و سیر در دنیای معقولات،از شگردهای ادبی مانند تشبیه استفاده کند تا وقایع را محسوس و عینی جلوه بدهد ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
2. بررسی انواع استعاره در اشعار شاعران عاشورایی بر پایۀ زبانشناسی شناختی

سمیه آقابابایی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8433.1419

چکیده
  زبان‌شناسی شناختی از جمله علومی است از دیدگاهی جدید و متفاوت با رویکرد بلاغت سنتی به بررسی استعاره می-پردازد. در دیدگاه شناختی، استعاره‌ها ابزارهایی برای فهم هستند که کاربرد آنها در ارتباط مستقیم با نوع تفکر انسان و ایدوئولوژی حاکم بر آن قرار می‌گیرد. روابط معنایی موجود در واژه‌ها در استعاره‌های مفهومی روند درک امور غیر محسوس ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
3. پژوهش در بهره گیری مولوی از کارایی پسوند در ایجاد مبالغه

سید ناصر جابری اردکانی؛ مجاهد غلامی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8335.1406

چکیده
  «مبالغه» در زبان و ادب فارسی جایگاه ممتازی دارد؛ امّا برخلاف بسیاری از دیگر عناصر بلاغی به آن توجّه اندکی شده‌است و دربارۀ شیوه‌های ساخت آن اغلب به همان دیدگاه‌های سنّتی اکتفا شده‌است. در دیدگاه‌های سنّتی، مبالغه بی‌آنکه به شیوه‌های ساخت آن توجّه شده‌باشد، بر اساس میزان بزرگ‌نمایی در آن به سه نوعِ «مبالغه»، «اغراق» ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
4. «بررسی توصیفی – تحلیلی نوآوری‌های وزنی فروغ فرخ‌زاد در تولدی دیگر»

عبدالرضا زند؛ محسن ذوالفقاری فرد؛ حسن حیدری؛ حجت اله امیدعلی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8558.1430

چکیده
  زبان صریح و شفاف فروغ فرخ‌زاد تأثیر شگرفی در انتخاب اوزان عروضی او داشته است. این پژوهش با هدف بررسی مهم‌ترین جلـوه‌هـای اوزان عروضی اشعار مجموعۀ تولدی دیگر در پی پاسخ به این سوال است: مهم‌ترین ابداعات وزنی فروغ فرخزاد در تولدی دیگر چیست؟ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است که پس از بررسـی اوزان عروضی اشعار "تولدی دیگر" با ارائة نمودارها ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
5. پژوهشی در مبادی بلاغی و دستوری تحمیدیه‌نویسی با تکیه بر دیباچه‌های آثار نثر فنی

علی شهلازاده؛ میرجلیل اکرمی

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8415.1417

چکیده
  شاعران و نویسندگان ادب پارسی از دیرباز، طلیعه آثار منظوم و منثور خود را به نام و یاد خداوند آراسته‌اند. این سنّت که در اساس، ریشه در عواطف دینی و خداشناسانه مولّفان دارد، گویی با محدودیّت‌هایی نیز مواجه بوده است. یکی از این محدودیّت‌ها، رعایت اسلوب آغاز کلام است که از عهود پیشین همواره با ستایش خداوند همراه بوده و دیباچه‌نویسان ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
6. تأملی در زیرساخت‌های تشبیهی سه‌گانه انواع «مَثَل»

سعید طاهری؛ قدرت الله طاهری

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8545.1428

چکیده
  بحث مربوط به پدیده‌ای به نام «مَثَل»، بحثی قدیمی و گسترده است و مرور منابع بلاغی و فرهنگ‌های امثال نشان می‌دهد که بلاغت‌نویسان و نیز فرهن‌نویسان که به جمع و تدوین مَثَل‌ها اهتمام داشته‌اند مباحث عدیده‌ای در خصوص ماهیت و ساخت مَثَل دارند، اما چون در بلاغت کلاسیک اسلامی، زبان ادبی حوزه‌ای خاص و مجزا از زبان عامیانه انگاشته ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
7. تحلیل رتوریکی صناعات ادبی در قصاید ناصر خسرو

فاطمه سادات طاهری

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.8661.1440

چکیده
  مقالۀ حاضر نقش رتوریکی صناعات ادبی در قصاید ناصرخسرو را بررسی‌می‌کند. از میان عوامل مؤثر بر فرایند ارتباط، تأکید بر پیام موجب ایجاد نقش شعری و ادبی زبان می‌شود؛ ازاین‌رو گاهی برخی از شاعران برای انتقال پیام و اندیشۀ خود از زبان شعر استفاده‌ می‌کنند؛ چنانکه ناصرخسرو با تبیین حقایق عقلی و اعتقادات مذهبی خود در قصاید خطابه‌مانند ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
8. بررسی عناصر زبانی، بلاغی و محتوایی غزل 3 مهدی اخوان ثالث

سوده عباسی سرداری؛ یحیی کاردگر

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.7986.1378

چکیده
  چکیدهپژوهشگران «غزل3» از دفتر «آخر شاهنامه» سرودۀ مهدی اخوان ثالث را یکی از بهترین تغزلات معاصر دانسته‌اند. دلایل این برتری چیست و چرا این غزل در شعر معاصر چنین جایگاهی یافته است؟ یافته‌های این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیلی و توصیفی نشان می‌دهد که این غزل در چهار حوزۀ زبانی، موسیقایی، بلاغی و محتوایی، مرزهای شعر را ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
9. جایگاه قید و بسامد آن در روایت امیرارسلان رومی

وحید مبارک؛ مریم لک

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.5973.1257

چکیده
  داستان عامیّانۀ امیرارسلان مانند یک صحنۀ نمایش، روحیّات مردم دورۀ قاجار را با همۀ ناملایمات و اوضاع نامساعد آن به تصویر درمی‌آورد و نمایانگر ذهنیّت و وضع مردم آن عصر است. به همین دلیل، داستان‌های عامّه را می‌توان آینۀ تمام‌نمای دوران تألیفشان دانست. با بررسی ساختار دستوری این آثار می‌توان به سبک دوره یا نویسنده نیز دست یافت. بررسی ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
10. سوسنِ ده زبانِ آزاده بررسیِ تصاویر شعری گل سوسن در ادبیات فارسی

علیرضا نبی لو

دوره 12، شماره 21 ، مهر 1401

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2022.6129.1270

چکیده
  سوسن، از موضوعات و عناصری است که در شعر اغلب شاعران به کار رفته و با توجه به اوصاف و ویژگیهایش، امکان تصویر سازی بسیاری ایجاد کرده است،هدف این پژوهش،بررسی و تحلیل تصویر سازی شاعران از سوسن است، هدف دیگر، ترسیم نوع نگرش شاعران به این موضوع در طول تاریخ ادب فارسی است، از سوی دیگر میزان ابتکارها و تقلیدها در این تصویر سازی و نیز تنوع تصاویر ...  بیشتر