مقاله پژوهشی
بررسی فرآیندها و نقش آن در گفتمان ایدئولوژیکی فتوت‌نامه سهروردی با رویکرد نقش‌گرایی

داوود قنبری؛ نرگس اسکویی؛ عزیز حجاجی کهجوق

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 9-35

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7358.1341

چکیده
  فتوت نامه‌ها به جهت احتوا بر انواع گفتمان‌های اهل فتوت با نگره‌های متفاوت، از اهمیت بسیاری در پژوهش‌های سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، عرفانی و ادبی در موضوع فتوت و تاریخچه و تأثرات و تأثیر همه جانبه آن بر جوامع اسلامی، برخوردارند. در این میان تحلیل گفتمان فتوت نامه ابوحفص عمر سهروردی، به جهت جنبه اجتهادی و نظریه‌پردازانه شیخ در ایجاد ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
تحلیل عناصر زبانی جانشین‌‌‌شونده در آثار دفاع مقدس با تکیه برکتاب «لشکر خوبان»

حمید جعفری قریه علی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 37-62

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7218.1336

چکیده
  خاطره ‌‌نوشته‌‌ها از ماندگارترین نمونه‌‌های روایی آثار دفاع مقدس هستند که گزارش‌‌های صادقانه‌‌ای از رخدادهای هشت سال نبرد را به تصویر می‌‌کشند. کتاب «لشکر خوبان» تألیف معصومه سپهری از جملۀ این آثار است. این خاطره ‌‌نوشته، روایتی از رزمنده‌‌ای است که سال‌ها در واحد اطلاعات لشکر 31 عاشورا رشادت می‌‌کند. «لشکر خوبان» ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
نام‌شناسی کتاب‌های بلاغی از منظر معنا، هسته معنایی، شفافیّت و تیرگی

احمد رضایی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 65-92

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7889.1366

چکیده
  نام شناسی (Onomastics) دانشی است که حوزهای گسترده از علوم گوناگون را در خود جمع کرده است؛ این دانش، نام ها را از زوایای مختلف اجتماعی، تاریخی، جغرافیایی و زبانی مطالعه کرده و با توجه به جنبه های مختلف، قلمروهای دلالتی گوناگونی را دربارۀ چرایی نام ها تبیین می کند. در خودِ قلمرو زبانی نیز می توان ساختار نام ها را از زوایای مختلف بررسی و تحلیل ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
نقد بلاغی و زبانی دفتر اول «شرح جامع مثنوی معنوی» کریم زمانی

علی سلیمانی؛ محمدرضا موحدی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 89-117

https://doi.org/10.22091/jls.2022.6489.1306

چکیده
  تا به امروز شروح فراوانی بر مثنوی مولانا نوشته شده‌‌ که «شرحِ جامعِ مثنوی معنوی» نیز یکی از آنهاست. این شرح به علت جامعیّت و بی‌‌نیاز کردن نسبی مخاطبان از مراجعه به دیگر شروح نوشته شده بر مثنوی، مورد علاقۀ مولاناپژوهان است. علی‌‌رغم زحمات فراوان استاد کریم زمانی در جمع‌‌آوری نوشته‌‌های دیگر شارحان و شرح برخی از ابیات، در ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
سازۀ آوایی زبان در اشعار سید حسن حسینی

معصومه صادقی؛ شهین اوجاق علیزاده؛ زهرا قنبرعلی باغنی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 93-122

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7184.1334

چکیده
  سبک‌‌شناسی لایه‌‌ای از روش‌‌های نوین نقد ادبی است که به تجزیه و تحلیل متون ادبی در قالب لایه‌‌های پنج‌‌گانۀ زبانی می‌‌پردازد. مقالۀ حاضر بر اساس روش توصیفی- تحلیلی به بررسی لایۀ آوایی زبان در سروده‌‌های «سید حسن حسینی» همت گمارده و چهار گزارۀ تشکیل‌‌دهندۀ سازۀ آوایی زبان شعر (موسیقی بیرونی، کناری، درونی و معنوی) را ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی افعال استثنایی مرکب و راه تشخیص آن در جمله

سعید دامنی؛ اسحاق میربلوچ زائی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 123-153

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7616.1348

چکیده
  پژوهش حاضر نقد، بررسی و توصیفِ گونه‌ای از افعال زبان فارسی است که ساختاری متفاوت با سایر افعال در جمله دارند. در مورد این ساخت فعلی بین دستورنویسان زبان فارسی اختلاف نظرهایی وجود دارد که فهم درست و تشخیص آن را با دشواری‌‌هایی همراه ساخته است. تأمل در نام‌‌هایی که صاحب‌‌نظران گرامی بر این گونۀ فعلی نهاده‌‌اند، شدت اختلاف نظر و ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی شعر منتخب نوجوان دهۀ نود بر اساس تصاویر سه‌‌گانه

عفت توکلی؛ سجاد نجفی بهزادی؛ مسعود فروزنده

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 169-193

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7249.1337

چکیده
  یکی از ویژگی‌‌ها و عنصر‌‌های مهم شعر نوجوان، مسأله ایماژ و تصویرسازی‌‌های شعری است. گیرایی و جذابیت تصاویر و موفقیت شاعر در ارائه تصاویر شعری، چیزی است که به میزان کاربرد عوامل تصویرساز در هر سرودهای برمی‌‌گردد. هدف این جستار بررسی ایماژهای سه‌گانه (توصیفی، تخیلی- واقعی و تخیلی- کنشی) در شعر منتخب نوجوان دهة 90 است. بسامد هر کدام ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
خوانش بلاغی- کنشی (بوردیویی) داستان های مرغ انجیر، پیگمالیون و صداخونۀ غلامحسین ساعدی

شیرزاد طایفی؛ محمّد شیخ الاسلامی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 195-230

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7787.1357

چکیده
  از جمله دست افزارهای پژوهشگر حوزۀ ادبیات در تحلیل یک متن، نقدِ بلاغی و نقدِ جامعه شناسی است. حال، اگر بتوان میان این دو نوع نقد ارتباطی روشمند و هدفمند برقرار کرد، مرز باریک میان جامعه شناسی ادبیات و نقدِ جامعه شناسی مشخص‌تر، پویایی و سیالیت دست‌افزارها تقویت و توانمندیِ خالقِ متن و ظرفیت-های اثرش، بیش از پیش، شناخته می‌شود. پرسش ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
کارکرد بلاغی تقدیم و تأخیر عناصر اصلی جمله در گرشاسپنامه و داستان بیژن و منیژۀ شاهنامه

یحیی طالبیان؛ محمود بشیری؛ حمید امینی اسالمی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 231-261

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7877.1364

چکیده
  جایگاه واژگان در جمله و تأثیر آن بر بلاغت کلام، از مهمترین مباحثی است که عبدالقاهر جرجانی در «نظریۀ نظم» مطرح نموده است. وی جایگاه عناصر را تحت عنوان «تقدیم و تأخیر» و البته در ارتباط با تعریف و تنکیر بررسی می‌کند که همسو با ساخت اطلاعی و ساخت مبتدا - خبری در نظریۀ دستور نقشگرای هلیدی است و تمرکز آن بر مطالعۀ آرایش واژگان ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
بررسی وجوه آشنایی زدایی موسیقایی در سروده‌های کودکانه محمود کیانوش

علی اصغر بابا سالار؛ علی‌محمد موذنی؛ خدیجه کدخدایی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 263-286

https://doi.org/10.22091/jls.2022.7957.1373

چکیده
  این پژوهش با رویکرد فرمالیستی و با شیوۀ تحلیلی- توصیفی، به بررسی وجوه آشنایی‌زدایی موسیقایی در اشعار کودکانة محمود کیانوش پرداخته است. صورت-گرایان روس توجه ویژه به زبان و به خصوص موسیقیِ زبان دارند تا آنجا که چگونه گفتن را مقدم بر چه گفتن دانسته‌اند. ساحت شعر کودکانه نیز بر محور اصلی موسیقی زبان استوار است. در این گذار، اهمیت توجه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
آسیب ‏شناسی نگارشی و ویرایشی قانون مدنی با تکیه بر دستور زبان فارسی

خدابخش اسداللهی؛ لیلا آذرنیوار

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 287-315

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8066.1386

چکیده
  قانون ‏مدنی از جمله قانون‏ هایی است که نقش زیادی در تعیین و بررسی حقوق انسان ‏ها، احکام و قواعد ویژۀ آن‏ها دارد. به‏ دلیل اهمیتی که قانون مدنی در تأمین امنیّت و سلامت جامعه برعهده دارد، رعایت دستور زبان و اصول نگارش فارسی آن ضروری به نظر می‏ رسد؛ زیرا عبارت‏ های نارسا و جمله‏ های نامفهوم، موجب سرگردانی مجریان قانون و بروز ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
نقد و بررسی کنش‌های گفتاری جملات پرسشی در قصاید سلمان ساوجی

سمیرا تیموری؛ میرجلال‌الدّین کزازی؛ خلیل بیگ‌زاده

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1400، صفحه 317-348

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8201.1399

چکیده
  پژوهش حاضر کنش‌‌های گفتاری در پرسش‌‌های قصاید سلمان ساوجی را به روش توصیفی-تحلیلی کاویده ‌است. یافته‌‌های پژوهش نشان می‌‌دهد میان زبان سلمان و اندیشۀ وی پیوندی منسجم برقرار است؛ یعنی شاعر با توجّه به موقعیّت مخاطب و وجهۀ او، از زبانی متناسب با جایگاهش استفاده می‌‌کند. سلمان در قصیده، بیشترین پرسش‌‌ها را در کنش اظهاری به کار ...  بیشتر