1. کارکرد پیشوندها و پیش واژک های فعلی در فرهنگنامۀ قرآنی

مریم ایزدی؛ قربانعلی ابراهیمی؛ عطامحمد رادمنش

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 9-39

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5703.1242

چکیده
  پیشینه کاربرد فعل با پیشوند و پیش‌واژک در زبان‌های ایرانی به دورة باستان می‌رسد. برخی از این پیشوندها و پیش‌واژک‌های فعلی در فارسی میانه متروک ‌شده و برخی از آنها به‌صورت جزیی مُرده در ساختمان فعل باقی‌مانده‌اند. فارسی دری نیز این پیشوندها و پیش واژک‌ها را از فارسی میانه وام گرفته ‌است. در فرهنگنامة قرآنی، فرهنگ برابرهای فارسی ...  بیشتر

2. بررسی فراهنجاری اشتقاقی در اشعار طالب آملی

خدابخش اسداللهی؛ ولی علی منش؛ زهرا فتحی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 41-61

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.6366.1293

چکیده
  در زبان فارسی فرآیندهای متعددی برای واژه‌‌سازی وجود دارد. ساخت انواع واژه بر پایۀ موازین و معیارهایی پذیرفته شده و معهودی در زبان است که عدول از آن به هنجارشکنی زبانی منجر می‌‌شود. در شعر سبک هندی، واژه‌‌های تازۀ فراوانی ساخته شدند. یکی از مهم‌‌ترین فرآیندهای ساخت واژه در سبک هندی که موجب غنای زبان هم شده، اشتقاق است. در این سبک، ...  بیشتر

3. بررسی کارکردهای بلاغیِ ساخت‌‌های قیدی- وصفی در اشعار اخوان ثالث

مسعود اسکندری

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 63-85

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5487.1229

چکیده
  ساخت قیدی- وصفی یعنی اینکه صفتی (هر نوع صفت) در جایگاه قید قرار بگیرد. در این پژوهش تلاش شده این مؤلفه زبانی در اشعار اخوان ثالث مورد واکاوی قرار بگیرد. مسأله اساسی این تحقیق نقطه عزیمت ذهن از زبانشناسی به تحلیل متون ادبی است که البته بحث جدیدی نیست، لیکن در این تحقیق بر عنصری از زبان یعنی ساخت قیدی- وصفی تأکید شده که نه کتب دستور زبان ...  بیشتر

4. وصف در شهنشاهنامۀ سلیمانی اثر فتح‌‌الله عارف

نسرین اسکندری؛ احمدرضا یلمه ها

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 87-116

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.6342.1289

چکیده
  شهنشاهنامه‌‌ها مجموعه‌‌ای حماسی هستند و حماسه گونه‌‌ای از اشعار وصفی است که به توصیف اعمال پهلوانی و افتخارات و بزرگی‌‌های قومی یا فردی می‌‌پردازد. شهنشاهنامۀ سلیمانی از آثار حماسی مصنوع است که بیست ‌‌و یک ‌‌هزار بیت دارد و به تقلید از شاهنامه فردوسی در قالب مثنوی و بحر متقارب و در ذکر سفرها و فتوحات سلطان سلیمان قانونی سروده ...  بیشتر

5. تبیین استعاره‌های انتقادی بخش اساطیری شاهنامه

شهرزاد بهمنی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 117-144

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.6107.1269

چکیده
  استعارة انتقادی اهداف و ایدئولوژی‌های سازندة معنای زبان را شناسایی می‌کند که راهبردی مهم، در جهت نظریة بلاغت برای مشروعیت زبانی در تحلیل‌های گفتمانی است. داستان‌های بخش اساطیری شاهنامه، از کیومرث تا کیخسرو که در طرح طبقه‌بندی زمینة ایدئولوژیک گفتمان قرار دارد، در این نوع تحلیل‌ها گنجانده می‌شود تا بتوان زیرساخت معناهای زبانی ...  بیشتر

6. جمله‌های مرکب در مثنوی و تبیین الگوهای دستوری و روابط معنایی و منطقی‌ آن‌ها

محمد پاک نهاد

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 145-186

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.6350.1295

چکیده
  ترکیب، همیشه در دستور زبان با چالش‌‌هایی همراه بوده‌ است. اختلاف‌نظر در تقسیم‌بندی ساختمان واژگان و جمله‌‌ها نیاز به توضیح ندارد. هدف از این مقاله، شناخت جمله‌‌های مرکب و آشنا شدن با ساخت و اقسام جمله‌‌های مزبور است که از این رهگذر یکی از عناصر انسجام مثنوی به نام روابط معنایی منطقی هویدا می‌شود. کتاب‌های دستور زبان هنگام مطالعۀ ...  بیشتر

7. بررسی کارکرد عناصر موسیقایی در شعر علوی معاصر

آرزو پوریزدانپناه کرمانی؛ زینب شیخ حسینی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 187-221

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5603.1235

چکیده
  «شعر علوی» یکی از شاخه‌‌های اصلی شعر آیینی به‌‌شمار می‌‌آید که تاکنون مورد بررسی همه‌‌جانبه و علمی قرار نگرفته‌‌ و در اندک پژوهش‌‌های انجام‌‌شده در این زمینه بیشتر به محتوا و درون‌‌مایة آن پرداخته ‌‌شده‌‌است. رسالت دینی و کارکرد مذهبی این اشعار در گرو تأثیرگذاری عمیق این اشعار در مخاطب است. موسیقی یکی از عناصر سازندة ...  بیشتر

8. تحلیل زبان تصویر در غزل رمانتیک حسین منزوی

زهرا طالبلو؛ محسن ذوالفقاری؛ حجت اله امیدعلی؛ زهرا رجبی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 223-252

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.6184.1276

چکیده
      اهمیّت زبان و زیبایی از دیرزمان در ادبیّات مطرح بوده و این امر در مکتب‌های ادبی نیز نمود پیدا کرده‌است. برخلاف نظر علمای بلاغت سنّتی که معتقد بودند تصویرپردازی تنها از طریق صورخیال صورت می پذیرد، تصاویر خیال‌انگیز بسیاری وجود دارند که عاری از هرگونه صورت خیالی هستند و در انتقال احساس و عاطفۀ شاعر بسیار خوب عمل می‌کنند. ...  بیشتر

9. کارکردهای محتوایی و زیبایی‌ شناختی گل‌‌ها و گیاهان در اشعار حسین منزوی

سید مهدی رحیمی؛ سامره شاهگلی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 253-284

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5484.1228

چکیده
  علاقه به گل‌ها و گیاهان و استفاده از عناصر طبیعی در شعر به دورة خاصی تعلق ندارد. اغلب شاعران کوشیده‌اند تا با استفاده از پدیده‌های طبیعی و ترکیبات تازه‌ای که خلق می‌کنند به مفاهیم و اندیشه‌های مورد نظرشان بپردازند اما گرایش به طبیعت و گل‌ها و گیاهان در شعر کلاسیک با شعر معاصر تا حدودی متفاوت است؛ در شعر معاصر تجلّی طبیعت و گل‌ها ...  بیشتر

10. بررسی، تحلیل و طبقه‌بندی شبه‌جمله‌ها در زبان فارسی

محمود مهرآوران

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 285-314

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.6217.1281

چکیده
  مقوله‌های دستوری زبان فارسی از نظر صرف و نحو به انواع گوناگونی تقسیم می‌شود. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش‌هاست که شبه جمله چیست، چه انواعی دارد و در دستورهای زبان چگونه آن را بیان کرده‌اند. شبه‌جمله کلمه یا گروهی از کلمات فارسی و غیر فارسی است که فعل و ساختار جملۀ فارسی را ندارد اما معنی کامل جمله را دارد. جمله در زبان فارسی یا ...  بیشتر

11. غربت کنایه در پژوهش‌‌های مکتب وقوع

مصطفی میردار رضایی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 315-347

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5936.1254

چکیده
  حقیقت‌‌نمایی در کنار بیان رفتارهای عاشق و معشوق، رکن رکین مکتب وقوع است. بیشتر پژوهش‌‌هایی که در زمینۀ بررسی مختصات ادبی این مکتب و طرز واسوخت انجام‌‌شده‌‌، در کنار اشاره به «سادگی و روانی زبان» به «عدم استفاده‌‌ از شگردهای بلاغی» نیز اشاره کرده‌‌اند. از آنجا که کشف و توضیح چگونگی یک موضوع و پدیده، رسالت تحقیقاتِ ...  بیشتر

12. تشخص‌های‌ زبانی‌ در ‌سبک‌ فرخ تمیمی

یدالله نصراللهی

دوره 10، شماره 18 ، پاییز و زمستان 1399، صفحه 349-369

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2021.6431.1303

چکیده
  در بررسی پروندة شعر نو و شاعران آن در جریان تاریخ ادبی فارسی، می‌‌توان نقطه‌‌ای مشترک یافت و آن نقطه این است که قریب به اتفاق این شاعران برای خود سبک خاص یا زبان خاص داشته‌اند، یا در پی آن بودند که به آن دست یابند. فرخ تمیمی از شاعران کمتر شناخته شدة شعر نیمایی یا آزاد است که پنج دفتر شعری از او به چاپ رسیده‌است. جستجو و یافتن سبک جدید ...  بیشتر