نوع مقاله: علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلام واحد نجف آباد ایران

3 Professor, Faculty of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Iran

10.22091/jls.2020.5703.1242

چکیده

پیشینة کاربرد فعل با پیشوند و پیش‌واژک در زبان‌های ایرانی به دورة باستان می‌رسد. برخی از این پیشوندها و پیش‌واژک‌های فعلی در فارسی میانه متروک ‌شده و برخی از آنها به‌صورت جزیی مرده در ساختمان فعل باقی‌مانده‌اند. فارسی دری نیز این پیشوندها و پیش واژک‌ها را از فارسی میانه وام گرفته است. در فرهنگنامة قرآنی، فرهنگ برابرهای فارسی قرآن بر اساس 142 نسخۀ خطی کهن، تعداد زیادی از فعل‌ها با پیشوند و پیش‌واژک به کار رفته‌اند. بررسی پیشوندها و پیش‌‌واژک‌های فعلی برای آشنایی با شیوه‌های واژه‌سازی در زبان فارسی و نمایاندن ظرفیت و چگونگی ساخت فعل در این زبان ضرورت دارد و به شناخت روند تکامل افعال ساده به فعل‌های ترکیبی و پیوندی از دورة فارسی باستان تا دورة مورد مطالعة این پژوهش، فارسی دری، کمک می‌کند. این جستار به شیوة تحلیلی - توصیفی و با مطالعة کتابخانه‌ای، با بررسی برابرهای فعلی واژگان قرآن کریم در فرهنگنامة قرآنی، نخست به استخراج پیشوندها و پیش‌واژک‌های فعلی این دوره از رشد و تکوین زبان فارسی می پردازد، سپس با آوردن نمونه، انواع آ نها را دسته‌بندی نموده، ساختار، کاربرد، معنی و جامعة آماری این نوع از وندهای اشتقاقی و تصریفی را تجزیه و تحلیل می‌کند. هدف از این پژوهش، بازنمایی سیر تحول و کارکرد پیشوندها و پیش‌واژک‌ها فعلی در زبان فارسی است . نتایج به دست آمده، غلبة فعل‌های پیشوندی را بر ساخت‌های دیگر فعل در متن اصیل فرهنگنامة قرآنی نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Functions of verbal prefixes and morphemes in the Qur’anic encyclopedia

نویسندگان [English]

  • maryam izadi 2
  • atamohammad radmanesh 3

1 Faculty of Persian Language and Literature Department, Faculty of Humanities

2 PhD student in Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Iran

3 استاد هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلام واحد نجف آباد ایران

چکیده [English]

The background of using prefix and morpheme in the Persian language can be traced to ancient Persian. Some of these prefixes and morphemes have been left out as the middle Persian language progressed within many centuries and some stayed as a dead and unnecessary part of some verbs. Some of these prefixes and morphemes are being used in the Dari Persian in the Quranic encyclopedia, Dictionary of Persian Equivalent of Koran Based on 142 Ancient Manuscripts, we can see the usage of these prefixes and morphemes. The study of the current prefixes and morphemes helps us to be familiarized with word-making methods in Persian, to show the capacity and how to make verbs in this language, and to identify the evolution of simple verbs into combined and conjunctive from ancient Persian to the current study of Dary Persian. This study, in a descriptive analytic method, and by library studying, and exploring the current comparisons of the verbs of the Holy Quran in the Quranic encyclopedia, first deals with extraction of the current prefixes and morphemes of this period from the development of Persian language. Then, by showing the samples, tries to categorize their types, and analyzes the structure, application, meaning and statistical population of this type of derivative and inflectional affixes. The aim of this study is to explore the evolution and function of current prefixes and morphemes in Persian. The results show the dominance of prefix verbs over other verb constructions in the original text of the Quranic encyclopedia.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Prefix morpheme
  • verb
  • Quranic encyclopedia
  • Dari Persian
CAPTCHA Image