1. بحران یا انقلاب؟ واکاوی تحوّل انقلابی در شعر نیما بر اساس نظریۀ «پیشرفت علم» تامس کوهن

موسی پرنیان؛ وحید سجادی فر؛ بیان عبدی؛ مژگان عزیزی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 9-42

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.4931.1211

چکیده
  در مورد چگونگی پیشرفت علم، تا کنون دیدگاه‌های گوناگونی مطرح شده است که در این بین، تامس کوهن، نظریه‌پرداز فلسفه‌ی علم، پیشرفت و تحول در علم را حاصل ناکارآمدی اصول اصلی یا پارادایم-های یک علم و ظهور و جایگزینی اصول رقیب آن می‌داند. کوهن، این نظریه را در قالب الگویی چند مرحله‌ایی با نام‌های: علم عادی، بحران، انقلاب و علم عادی جدید، ...  بیشتر

2. تحلیل و مقایسه‌ بینامتنیّت در اشعار ابتهاج، حسین منزوی، شفیعی‌کدکنی و قیصر‌ امین‌پور

سونیا حسن دایی؛ سیف الدین آب برین

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 43-73

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5958.1256

چکیده
  بینامتنیّت از تئوری‌های جدید در متن‌شناسی ادبی است. طبق این نظریه، هیچ متنی مستقل نیست و متون همواره در رابطۀ بینامتنی با هم هستند و در درون یک ساختار، با هم گفتگو دارند. کشف رابطه بینامتنی، در خوانش متن و معنایابی، اهمیّتی ویژه دارد. شاعران معاصر زبان فارسی نیز رابطۀ بینامتنی گسترده‌ای با متون و اشعار گذشته دارند و هر کدام در چارچوب ...  بیشتر

3. بررسی داستان «گنبد صندلی» نظامی گنجوی بر اساس نظریۀ ساختارگرای گریماس

مریم رحمانی؛ محمد فولادی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 75-93

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5640.1237

چکیده
  در قرن 20 ساختارگرایان به پیروی از پراپ، درصدد ارائة الگوی کلّی در ساخت انواع روایت برآمدند. در همین زمینه، آ.ژ.گریماس، مشهورترین نظریّه‌پرداز روایت، از دامنة محدود مطالعات پراپ فراتر رفت و با ارائة الگوی کُنشی و زنجیره‌های روایتی خود، تلاش کرد تا به دستور کلّی زبان روایت دست یابد و هر روایت را با ساختار روایی خاص تجزیه و تحلیل کند. ...  بیشتر

4. نقد کهن‌‌الگویی پس از یونگ

روح اله زارعی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 95-118

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5383.1224

چکیده
  پژوهش حاضر به شکل نظری به بررسی ابعاد نقد کهن‌‌‌‌الگویی یا یونگی می‌‌پردازد. نقد کهن ‌‌الگویی تاکنون یافتن ریشه‌‌های مشترک و در عین حال ناخودآگاه انسانی، بدون در نظر گرفتن عنصر زمان و مکان در آثار ادبی تعریف می‌‌شده‌است. آنچه از نقد کهن‌‌‌‌الگویی به ذهن متبادر می‌‌شود، دیدگاه سنّتی و روش پیروان سنّتی یونگ است که در ایران ...  بیشتر

5. تحلیل شخصیّت سعدی بر اساس تیپ‌‌های شخصیّتی (برون‌‌گرایی- درون‌‌گرایی)

علی رضا صادقی؛ محمود مهدوی دامغانی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 119-145

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5345.1222

چکیده
  برون‌‌گرایی(Extraversion) و درون‌‌گرایی(Introversion) از جمله صفت های شخصیتی در نظریۀ شخصیّت انسان است. این دیدگاه توسط کارل گوسـتاو یونگ در سال 1920 میلادی عمومیت یافت. پس از یونگ، دیگـر نظریه‌‌پردازان شخصیّت با رویکرد صفات در شخصیّت از جمله هانس آیزنک به موضوع تیپ‌‌های شخصیّتی پرداختند. هر دو صفت برون‌‌گرایی و درون‌‌گرایی، در شخصیّت ...  بیشتر

6. نقد رمانِ «تهران، شهر بی‌‌آسمان»، از منظر منطق گفت‌‌وگویی باختین

شیرزاد طایفی؛ هانیه حاجی تبار

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 147-172

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5514.1231

چکیده
  می‌‌توان رمان «تهران، شهر بی‌‌آسمان» را یکی از مهم‌‌ترین رمان‌‌های اجتماعی- سیاسی دانست که از جهات مختلف می‌‌تواند مورد بررسی قرار بگیرد. یکی از رویکردها، نظریۀ چندآوایی باختین است که دربارۀ شاخص‌‌های گفت‌‌وگو و چندصدایی در یک اثر بحث می‌‌کند. میخائیل باختین یکی از بزرگ‌‌ترین منتقدان و نظریه‌‌پردازان روسی است که ...  بیشتر

7. بررسی بازتاب اندیشه سفر (مهاجرت) بر شخصیّت‌‌پردازی غزلِ عاشقانه سعدی‌‌شیرازی و طالب‌‌آملی

سکینه عباسی؛ روح اله هاشمی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 173-198

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5534.1233

چکیده
  تخیلِ هنری شاعر مهم‌‌ترین عامل شکل‌‌دهنده به شعر اوست، اما مکان و زمان بر گفتمان وی تأثیر چشمگیری دارد. در پیوند با این موضوع، شعر غنایی فارسی به‌ویژه غزل، حاصل حساسیت و عاطفه شاعر در روزگاری پُر تلاطم است. چنین روزگاری دو واکنش را از سوی شاعر در برداشته؛ فروخزیدن به جهان درون یا برون‌‌رفت از مکان واقعی و جستجوی زمان ـ مکانی عاری ...  بیشتر

8. تعامل و تقابل شعر حافظ شیرازی با ساختار سیاسی قدرت

محمد کشاورز بیضایی؛ رضا معینی رودبالی؛ امیر آهنگران؛ فرود کشاورز بیضایی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 199-224

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5366.1223

چکیده
  در تاریخ ادبیّات ایران، شعر گاهی همانند ‌‌ابزاری انتفاعی در خدمت شوکت‌‌زایی و مشروعیت‌‌زایی حکومت‌‌ها وارد شده و گاهی نیز در تعارض و تقابل با ساختار قدرت، علیۀ آن عمل نموده است. چرایی و نحوۀ تعامل و تقابل شعر حافظ با ساحت سیاسی قدرت، موضوع قابل ‌‌درنگی است که چندان مورد توجه قرار نگرفته و شناخت ابعاد و زوایای آن می‌‌تواند افزون ...  بیشتر

9. بررسی تطبیقی و بینامتنی «اشتباهِ درست» داستان پیل در تاریکی بر اساس نظریۀ یاکوبسن

وحید مبارک

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 225-248

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.4083.1249

چکیده
  عارفان آثار پیشینیان، به خصوص سنایی و غزالی را چون سنّتی ادبی گرامی داشته و بدان‌ها توجه کرده‌‌اند. مولوی نیز در سرودن مثنوی معنوی به آثار سنایی، عطار و غزالی نظر داشته و برخی از حکایت‌‌ تمثیلی آنان را با تغیییراتی در شکل و محتوا بازگویی کرده‌است. حکایت «اشتباه درست» (پیل در تاریکی) را که بیانگر نقصان و ناتوانی انسان‌‌ها در ...  بیشتر

10. تحلیل محتوای داستان‌های دفاع مقدس منتشر شده برای کودکان و نوجوانان بین سال‌های 1394-1375

مهدی محمدی؛ لیلا حسینی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 249-268

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5785.1246

چکیده
  هدف اصلی این پژوهش، بررسی کتاب‌های داستانی دفاع مقدس منتشر شده برای کودکان و نوجوانان بین سال‌های 1375 تا 1394 است که با استفاده از روش تحلیل محتوا صورت گرفته‌است. جامعه پژوهش را تعداد 97 عنوان کتاب داستانی منتشر شده در حوزه دفاع مقدس تشکیل می‌دهند که با استفاده از اطلاعات موجود در وب‌سایت خانه کتاب ایران انتخاب و با پر کردن چک لیست برای ...  بیشتر

11. نمودهای ترس از مرگ در کتاب شعر «مرگ رنگ» سهراب سپهری با تکیه‌ بر نظریۀ تخیّل ژیلبر دوران

رقیه موسوی؛ ایوب مرادی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 269-295

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5812.1247

چکیده
  تخیّل در ساختار منحصربه‌فرد خود تا مرزهایی پیش می‌رود که یک هنرمند را به ابعاد مختلف جهان می‌کشاند. ژیلبر دوران تخیّل را با نمادپردازی و اسطوره توصیف کرده و آن را به منظومه‌های روزانه و شبانه تقسیم کرده‌است. او تمام تصاویر ذهنی بشر را در ترس از گذر زمان منحصر دانسته و معتقد است که تصاویر نمادین در ذهن هنرمند حاصل ترکیب محرکه‌ها، ...  بیشتر

12. بررسی تطبیقی بن‌مایه‌های اتهام و تبرئه در روایت‌های مشابه جهان بر اساس نظریۀ تودوروف

علیرضا نبی لو؛ حسین صادقی فرد

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 297-324

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5856.1250

چکیده
  روایت‌شناسی تطبیقی دانشی است که با کمک آن می‌توان روایت‌های مختلف را، از سراسر جهان با زبان و فرهنگ و جزئیات مختلف، با یکدیگر تطبیق و مقایسه کرد و نقاط شباهت و اختلاف آن‌ها را برکاوید. در این جستار، پژوهنده می‌کوشد با استفاده از نظریۀ روایت‌شناسی تطبیقی تزوتان تودوروف، شش روایت متفاوت با بن مایۀ اصلی اتهام و تبرئه را از نقاط مختلف ...  بیشتر

13. بازخوانی مفهوم «آل» در مثنوی با تأکید بر نظریۀ افق معنایی گادامر

محسن وثاقتی جلال

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 325-351

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.5040.1214

چکیده
    در شرح بیت: «دست‌ها ببریده اصحاب شمال / وانمایم رنگ‌‌کفر و رنگ آل»، مولوی‌پژوهان برداشت‌های متفاوتی از اصطلاح «آل» داشته‌اند که می‌توان آنها را به دو گروه تقسیم کرد: گروهی معتقدند که منظور مولانا از واژة «آل»، خاندان پیامبر(ص) است و گروه دیگر بر این باورند که مولوی در این بیت به موجود وهمی و ترسناک «آل» ...  بیشتر

14. بررسی و تحلیل رفتارهای ایدئولوژیک‌ قهرمان در مقامات حریری بر اساس مربع ایدئولوژیک ون‌دایک

رحمت‌اله ولدبیگی

دوره 10، شماره 17 ، بهار و تابستان 1399، صفحه 353-379

http://dx.doi.org/10.22091/jls.2020.4952.1213

چکیده
  مقامات حریری که در خلال سال‌های 495 تا 504 ه.ق نوشته شده، مرکب از پنجاه مقامه است. موضوع اصلی آن، شرح دریوزگی «ابوزید سروجی» با چرب‌زبانی و حیله‌گری است؛ امّا مؤلف درلابه‌لای متن به موضوعات دیگری مانند: پرهیز از دنیاپرستی و تشویق به نیکوکاری که سویۀ متضادی با حیله و تملق دارند، توجه داشته و  با سحر بیان به عرضۀ صنایع بدیعی و بازی‌های ...  بیشتر