علمی و پژوهشی
مظاهر سبحانی و نبوی شاه در پرتو جهان‌بینی استعاری ظل‌اللّهی در دیوان رشیدالدین وطواط

محمد احمدی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 9-37

https://doi.org/10.22091/jls.2019.4352.1189

چکیده
  در چند دهه اخیر اقسام اسنادهای مجازی و ساختارهای تشبیهی، فارغ از نقش زیبایی‌شناختی‌ محض‌شان از منظر نقش عمیق اجتماعی و فرهنگی‌ مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در مطالعات ادبی اسنادهای مجازی و ساختارهای تشبیهی که در این مقاله با عنوان عام «استعاره»‌ از آنها یاد خواهد شد، عموماً نقش زینتی صرف دارند و به عنوان یکی از مهم‌ترین صناعات ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
بررسی موسیقی بیرونی و کناری اشعار صباحی بیدگلی

خدابخش اسداللهی؛ رحیم سلامت آذر

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 39-68

https://doi.org/10.22091/jls.2020.4556.1197

چکیده
  تدوین فرهنگ تاریخی عروض شعر فارسی به نحوی که بتوان زمان آغاز به کار رفتن یک وزن و سپس میزان کاربرد آن در ادوار بعدی و تعیین بسامد و ترسیم فراز و نشیب موجود در تداول هر یک از اوزان عروضی را به دقّت تمام تعیین کرد، امروزه خصوصاً با توجّه به وجود چاپ‌‌های منقّح از دواوین و منظومه‌‌های شعر فارسی، امری بسیار ضروری و مفید به نظر می‌‌رسد؛ ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
بررسی شخصیّت‌های شاهنامه بر اساس نظریات روان‌شناسی کرچمر و شلدون

رضا اشرف زاده؛ زهرا صفری جندابه

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 69-103

https://doi.org/10.22091/jls.2019.4029.1177

چکیده
  «ارنست کرچمر (Ernest Kerchmer)» روانپزشک آلمانی با توجه به اندازه‌گیری‌های بدنی، همچون پهنای شانه‌ها، لاغری یا چاقی، افراد را به سه تیپ فربه تنان (pyknic) ، لاغر تنان (asthenic)  و سنخ پهلوانی (athletic) تقسیم کرد؛ پس از آن نیز «ویلیام شلدون (William Sheldon) » دانشمند آمریکایی، با استفاده از روش‌های آماری و با توجه به رشد بیشتر هر کدام از لایه‌های ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
تکرار؛ وجه مشترک اشعار عربی و فارسی خاقانی

حجت اله امیدعلی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 105-135

https://doi.org/10.22091/jls.2019.4078.1180

چکیده
  خاقانی شروانی از سرآمدان عرصۀ قصیده‌‌سرایی در شعر فارسی می‌‌باشد و بخشی از اشعار وی به زبان عربی است که همچون اشعار فارسی وی دشواری‌‌های خاص خود را دارد. همین امر عامل کم‌‌توجهی محقّقان به این بخش از اشعار وی شده‌است. برای تبیین و فهم این بخش از اشعار خاقانی می‌‌توان از اشعار فارسی وی بهره گرفت. پژوهش حاضر با هدف بررسی اشتراکات ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
بررسی واقع‌نمایی رئالیستی در داستان «آبشوران» علی‌اشرف درویشیان و «استخوان‌های خوک و دست‌های جذامی» اثر مصطفی مستور

وحید سجادی فر؛ سحر یوسفی؛ مریم رحمانی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 137-165

https://doi.org/10.22091/jls.2019.3736.1164

چکیده
  بازتاب واقعیّت، یکی از اصلی‌‌ترین مؤلفه‌‌های تأثیرگذار در مرزبندی میان مکاتب ادبی است که چگونگی بازنمود آن در آثار ادبی و هنری، مکاتب گوناگونی چون: کلاسیسم، رمانتیسم، رئالیسم، ناتورالیسم و... به وجود آورده است. در این ‌بین مؤلفۀ «واقعیّت» در مکتب رئالیسم که مکتبی مدعی در بیان واقعیّت صرف است، دارای جایگاه ویژه و متفاوتی از ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
نقدِ بلاغی شعر مشروطه با تأکید بر اشعار میرزادۀ عشقی و ابوالقاسم لاهوتی

علی سلیمانی؛ محمود مهرآوران

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 167-205

https://doi.org/10.22091/jls.2019.4297.1185

چکیده
  یکی از راه‌‌های شناخت ادبیات یک دوره، نقد و بررسی دقیق آثار ادبی و قضاوت بر مبنای واقعیّت‌‌های موجود آن دوره است. شعر دوره مشروطه که حدِّ واسط شعر سنتی و شعر نو محسوب می‌‌شود، از جهات گوناگون درخور توجه است. در این مقاله به دنبال آن هستیم که به بررسی نقدِ بلاغی دورۀ مشروطه با تأکید بر اشعار میرزادة عشقی و ابوالقاسم لاهوتی به عنوان ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
بازتاب تأثیر موسیقی واژگان در ایجاد فضای حماسی در برزونامه

محمدرضا صالحی مازندرانی؛ رضا گورویی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 207-232

https://doi.org/10.22091/jls.2020.4594.1200

چکیده
  در میان آثار فاخر حماسی، «برزونامه» عطایی‌رازی جایگاه ویژه‌ای دارد. آنچه شعر عطایی را برتری بخشیده‌است، بهره‌وری شایسته از موسیقی واژه‌ها و هماهنگی درونی کلمات و انسجام شعر اوست. یکی از تکنیک‌های عطایی در انعطاف‌بخشی به صورت سخن و تجسم فضای مهیج حماسی، به کارگیری موسیقی فاخر حماسی در عرصة کلام است. شیوه‌های موسیقی‌پردازی ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
نقد فیلم «ستاره است» بر اساس نظریه‌های رمان پسامدرن

شیرزاد طایفی؛ محمّدحسین رمضانی فوکلائی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 233-258

https://doi.org/10.22091/jls.2019.3999.1174

چکیده
  بر خلاف مکتب فرانسوی ادبیّات تطبیقی که مطابق آن، صرفاً می‌‌توان به مقایسۀ دو متن نوشتاری با لحاظ شرایطی پرداخت، در رهیافت آمریکایی، تطبیق متون ادبی با هنرهای مختلف از جمله سینما امکان‌پذیر است که منجر به درک بهتری از ادبیّات می‌شود. از آن‌‌جا‌ که رمان و فیلم مشترکات زیادی دارند، از بسیاری جهات به یکدیگر شبیه هستند و دو ژانر قیاس‌پذیر ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
نکته‌‌ای نویافته و صفتی شاعرانه در تاریخ جهانگشا

سهیل فتاحی؛ موسی پرنیان؛ غلامرضا سالمیان؛ قدرت الله علیرضایی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 259-279

https://doi.org/10.22091/jls.2020.4945.1212

چکیده
  تاریخ جهانگشای جوینی یکی از برترین آثار منثور زبان فارسی در سبک فنّی و مصنوع است. نویسندۀ کتاب در جای‌‌جای کتاب کوشیده است که هم تاریخی مستند ارائه دهد و هم خوانندگان کتاب را از اوضاع و احوال مغولان در دربار و فجایع آن‌‌ها آگاه کند. زبانی که جوینی برای بیان خود به کار گرفته‌است، به تناسب سبک دوره، ناگزیر زبانی شاعرانه است که در این ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
بررسی شخصیّت انگاری در اشعار فریدون مشیری با تکیه بر کتاب «سه دفتر»

سولماز مظفری؛ عاطفه عبدالملکی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 281-307

https://doi.org/10.22091/jls.2020.4679.1204

چکیده
  شاعران فارسی‌‌زبان همواره طبیعت و پدیده‌‌های آن را در سخن خود به کار گرفته‌‌اند. گاه این کاربرد با رویکردی توصیفی بوده‌است و گاه رویکردی استعاری و سمبلیک. فریدون مشیری از سرایندگانی است که هم طبیعت به عنوان محور کلامی او قرار گرفته، هم از پدیده‌‌های طبیعت به صورت ابزاری با نگاهی استعاری و رمزی بهره برده و طبیعت را دستاویزی برای ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
بررسی و تحلیل تراژدی سیاوش بر مبنای نظریۀ «میتوس تراژدی» فرای

معصومه معارف وند؛ محمد فولادی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 309-336

https://doi.org/10.22091/jls.2019.4473.1194

چکیده
  شاهنامه فردوسی از آثار ادب کلاسیک ایران است که بسیاری از داستان‌‌های آن از منظر یک اثر تراژیک قابل بررسی است. سوگ سیاوش به عنوان روایتی کهن با هستۀ تراژیک، از جملۀ این داستان‌‌هاست. در این پژوهش، داستان سیاوش بر اساس نظریۀ «میتوس تراژدی» نورتروپ فرای، منتقد کانادایی بررسی شده‌است. بر مبنای این نظریه، که اصولی جهان‌شمول را ...  بیشتر

علمی و پژوهشی
انعکاس جنس دوم در صدا و تصویر قهرمان‌های آثار داستانی نویسندگان زن

سودابه مهرآقا؛ محمدرضا موحدی

دوره 9، شماره 16 ، اسفند 1398، صفحه 337-367

https://doi.org/10.22091/jls.2019.3787.1167

چکیده
  باور ناخودآگاه پدر سالار، بر آن است که آثار و میراث‌های ادبی بشر، مخلوق مردان و البته به وسیلۀ مردان نگاشته شده‌؛ در نتیجه بخش عمدۀ این ادبیّات به طور معمول متمرکز به قهرمانان مرد خواهد بود. در این ادبیّات جنسیت محور، زنان یا نقشی ندارند و یا در حاشیۀ زندگی قهرمانان تعریف می‌شوند؛ در نتیجه با توجه به اینکه ادبیّات (به ویژه ادب داستانی) ...  بیشتر