واکاوی واژگان نشاندار اجتماعی در غزلیات حافظ برپایۀ تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف

فرج‌الله نعمتی؛ محمد رضا یوسفی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 مهر 1401

https://doi.org/10.22091/jls.2022.8410.1416

چکیده
  چکیده حافظ شیرازی (۷۲۷ ه.ق/ ۱۳۲۵م – ۷۹۲ ه.ق/ ۱۳۹۰م) در زمرة شاعران بزرگی است که غزلیاتش پر از واژگان نشان‌دار اجتماعیِ گوناگون با دلالت‌ها و ارزش‌های فراوانِ بیانی، رابطه‌ای و تجربی است. این واژگان، معانی‌ای فراتر از سطح معمولی و قاموسی دارند و راهی هستند به سوی درک بهتر اندیشه‌ها و آرمان‌های حافظ و پدیده‌ها و واقعیاتی که در زمانۀ ...  بیشتر

تأثیر حافظ بر ذهن و زبان شفیعی‌کدکنی

یعقوب نوروزی؛ سیف الدین آب برین

دوره 9، شماره 15 ، خرداد 1398، ، صفحه 315-345

https://doi.org/10.22091/jls.2019.3487.1153

چکیده
  سنّت، اساس بنای استوار شعر است و هر شاعری متأثر از سنّت ادبی و اشعار پیشینیان است. این تأثیرپذیری در شعر برخی شاعران کم و در شعر برخی، پُر رنگ است. شفیعی از شاعرانی است که سنّت و اشعار پیشینیان و جلوه‌های آن در شعر او پر‌رنگ‌تر از اغلب شاعران معاصر است. او به سبب دلبستگی به میراث کهن ادب فارسی، از شاعران پیشین متأثر شده‌است. در این میان، ...  بیشتر

حافظ و نقد اجتماعی

محمود مهرآوران؛ مهدی قاسمی

دوره 7، شماره 11 ، شهریور 1396، ، صفحه 187-212

https://doi.org/10.22091/jls.2018.1188.1043

چکیده
  یکی از علت‌های د­لنشینیِ غزلیات حافظ چندصدایی بودن آنهاست. غزل­هایی که گرچه عرفانی­اند، اجتماعی نیز هستند. غزل­های اجتماعی‌ حافظ آمیخته با طنز، حدیث نفس و درد جامعه‌اند. در میان این آمیختگیِ نکات عرفانی و طنز، صدایی رسا شنیده می شود؛ صدایی که منتقدانه و زیرکانه به‌نقد جامعه برخاسته است تا در هیاهوی ادعاهای مدعیان و ستم‌های ...  بیشتر

گناه مضاعف حافظ (نگاهی نو به شگردهای طنزپردازی حافظ)

رقیه همتی؛ عبداله ولی پور

دوره 6، شماره 10 ، مهر 1395، ، صفحه 175-193

https://doi.org/10.22091/jls.2016.913

چکیده
  «طنز» به عنوان یکی از صنایع بلاغی و از ابزارهای نقّادی، از وجیه‌ترین وجه‌های شعری حافظ محسوب می‌شود. حافظ علاوه بر بهره‌گیری از طنزهای ساده و همه‌فهم، گاهی از ترفندهای پیچیده و عمیق دیگری نیز برای طنازی‌های نقادانه رندانه بهره‌ می‌گیرد. در این شیوه که قابل انطباق با «آیرونی سقراطی» است، حافظ همانند «آیرون» خود ...  بیشتر

سبک‌شناسی طنز حافظ

خدابخش اسداللهی؛ اعظم لطفی

دوره 6، شماره 9 ، خرداد 1395، ، صفحه 9-27

https://doi.org/10.22091/jls.2016.986

چکیده
  سبک طنزپردازی حافظ، برخاسته از محیط اجتماعی حاکم بر قرن هشتم است. حافظ، شاعر مصلحی است که به قصد مبارزه با کژی‌‌ها و نابسامانی‌‌ها، تیغ طنز خود را بر غدّۀ ریا فرود آورده است. از لحاظ سطح فکری، طنز انتقادی او درون‌‌گراست و به طنز اجتماعی، مذهبی، فلسفی و سیاسی تقسیم می‌‌شود؛ زبان انتقادی او عفیف، غیرمستقیم و آراسته به انواع صناعت ...  بیشتر

بررسی انواع استعاره در غزلیات حافظ شیرازی بر مبنای زبانشناسی شناختی

محمود عباسی؛ حسین صادقی؛ جواد شیروانی

دوره 6، شماره 9 ، خرداد 1395، ، صفحه 163-185

https://doi.org/10.22091/jls.2017.734.1010

چکیده
  چکیده در زبان‌شناسی شناختی که از مکتب های نوین زبانشناسی است، استعاره پدیده ای زبانی به طور عام و زبان ادبی به طور خاص نیست، بلکه پدیده‌ای شناختی و ذهنی است و آنچه در زبان ظاهر می‌شود، صرفاً نمودی از این پدیده ذهنی است و در واقع، استعاره‌های ادبی و زیبایی‌شناختی فقط زیرمجموعه‌ای از استعاره‌اند. در این پژوهش که به روش تحلیلی و توصیفی ...  بیشتر