بررسی و تحلیل رفتارهای ایدئولوژیک‌ قهرمان در مقامات حریری براساس مربع ایدئولوژیک ون‌دایک

نوع مقاله: علمی و پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فرهنگیان، کرمانشاه، ایران.

10.22091/jls.2020.4952.1213

چکیده

مقامات حریری که در خلال سال‌های 495 تا 504 ه.ق نوشته شد؛ مرکب از پنجاه مقامه است. موضوع اصلی آن، شرح دریوزگی «ابوزید سروجی» با چرب‌زبانی و حیله‌گری است؛ امّا مؤلف درلابه‌لای متن به موضوعات دیگری مانند پرهیز از دنیاپرستی و تشویق به نیکوکاری که سویۀ متضادی با حیله و تملق دارند؛ توجه داشته و با سحر بیان به عرضۀ صنایع بدیعی و بازی‌های لفظی، پرداخته ‌ا‌ست. این مقاله سعی دارد تا رفتارهای ایدئولوژیک قهرمان (ابوزید سروجی) را براساس مربع ایدئولوژیک ون‌دایک که در زیر بخش رویکرد تحلیل گفتمان اجتماعی- شناختی قرار دارد؛ با هدف تبیین ایدئولوژی در دایرۀ گفتمان، به روش مطالعۀ کتابخانه‌ای و تحلیل داده‌ها، جهت رسیدن به پاسخ پرسش‌های تحقیق و اثبات یا ردِّ فرضیه‌ها بررسی کند. در این راستا در پنجاه مقامۀ مورد نظر که جامعۀ آماری این تحقیق را در بر می‌گیرد؛ رفتارهای ایدئولوژیک قهرمان، در ساختاری نظام‌مند، بر پایۀ 1) توصیف ظاهری قهرمان 2) ترفندهای بیانی او 3) محتوای بیانی 4) عمل گفتمانی 5) عملکردهای متضاد، رصد و بررسی شده است و نتایج حاصله این است که قهرمان، بیانِ گفتمانی‌اش ساحرانه - با محتوای متناقضِ اندرز و اغوا - در جهت رسیدن به خواسته (گدایی، افشاگری حاکمان و روشنگری عامۀ مردم) با تأکید بر صفات مثبتِ خودی و صفات منفیِ دیگری است. تجمیع این ویژگی‌های گفتمانی، رفتارهای قهرمان را در هر مقامه متضاد و دوگانه(نیم‌خوب، نیم‌بد)، نشان می‌دهد؛ به گونه‌ای که گفتمان فقر و گدایی و افشای بی‌توجهی حاکمان وقت به رفاه عمومی و اصحاب فرهنگ را برای خواننده ترسیم می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Investigating and Analysis of Ideological Behaviors of Protagonist in Maghamat Hariri Based on van Dijk’s Ideological Square

نویسنده [English]

  • rahmat allah valadbaigi
Farhangyan University, Kermanshah, Iran
چکیده [English]

Maghamat Hariri written between 495 and 504 Ah, consisted of 50articles. Its main theme is the description of Abu Zaid Sarouji's greed and cunning, whereas, the author has also tackled other issues in the text, such as avoiding secularism and encouraging charity.
This paper makes an attempt to investigate the ideological behaviors of protagonist in Maghamat by employing van Dijk's (1998) socio-cognitive concept of ideological square as its theoretical framework within the paradigm of Critical Discourse Analysis (CDA). This approach is used to explain the poverty and beggary in the protagonist’s discourse as a tool to specify the hidden ideology embedded in the text and unfold the negligence of the rulers of time toward social welfare and scholars of the society by utilizing library and analytical methods. To achieve this objective, 50 articles of the book were analyzed as statistical society of the study to specify the protagonist’s ideological behaviors systematically based on 1) appearance description 2) rhetorical technique 3) uttering content 4) discourse function and 5) contrast function. The findings revealed that the protagonist employed a discourse containing conjuration along with contradictory mingled with admonishment and enticement to achieve his ends. The protagonist also made an attempt to exaggerate about his positive ‘self’ and others’ negative features. Taken together, these discursive features show the hero's behaviors in every contrasting and dualistic way so that he can trace the discourse of poverty and begging and the inappropriate disclosure of the rulers of the time to the public welfare and culture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Maghamat Harriri
  • Behavioral Factors
  • Ideological Square Theorie
  • Abozeid Sarvaji
CAPTCHA Image