«Analysis of the conceptual metaphor of animate and fluidity of hypocrisy and salus with a cultural approach in Hafez Shirazi's sonnets»

Document Type : Rhetoric

Authors

1 PhD student in Persian Language and Literature, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

2 Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

3 Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

10.22091/jls.2025.13220.1706

Abstract

Conceptual metaphor and image schemas, first introduced within cognitive semantics, provide insight into how human beings structure thought and articulate abstract notions. In conceptual metaphor theory, both the conceptual system and the patterns of metaphorization are of central importance. In this study, hypocrisy is often metaphorically represented through power schemas involving counterforce and the dynamics of obstruction and its removal.
The results show that Hafez consistently conceptualizes hypocrisy as destructive, and his unrelenting struggle to eliminate it is rooted in his mystical outlook as well as his cultural context. Hypocrisy is represented as a rebellious human being, a foul odor or noxious plant, and as wine. These metaphors reflect his rejection of false piety and devotion to sincerity. They also narrate his lived experiences in Fars while voicing the broader psychological longing of Iranians across history. 
Introduction
From the perspective of conceptual metaphor theory, metaphor is not merely ornamental but a cognitive phenomenon rooted in thought. Hafez’s ghazals are a rich repository of literary strategies, and within them riyā (hypocrisy) and sālūs (dissimulation) stand out as terms he persistently critiques.
This study examines the cultural roots and metaphorical structures of these concepts. Its importance may be considered in three ways. First, culturally, literature functions as a symbolic mirror of society, and metaphors in poetry reflect cultural experience. Second, the aesthetic dimension highlights the creative strategies through which Hafez conceptualizes hypocrisy, showing how beauty and critique are inseparable. Third, the cognitive dimension situates these metaphors within cultural contexts, clarifying their intellectual and social functions.
 
Materials and Methods
The study follows a descriptive–analytical approach. Units of analysis are verses containing riyā and sālūs, as well as related terms such as tazvīr (duplicity) and nefāq (dissension). Data were collected through library sources and examined via cognitive metaphor theory.
 
Research Findings
Lakoff and Johnson (1980) argue that “our ordinary conceptual system, in terms of which we think and act, is fundamentally metaphorical in nature.” A conceptual metaphor consists of a source domain, a target domain, and the systematic correspondences—or mappings—that link them. The target domain includes abstract concepts, while the source domain relies on concrete experiences. Mapping refers to the structured correspondences that project elements of the source onto the target. Conceptual metaphors thus ground abstract thought in embodied experience.
Discussion of Results and Conclusion
The metaphors of hypocrisy (riyā) and dissimulation (sālūs) are here analyzed in terms of animism and fluidity, two ontological subtypes.
Animism manifests in two forms:

Human imagery
Schema: “Dissimulation is a rebellious human.”

Bind your heart to wine so that, like a man,
You may break the neck of hypocrisy and false piety.
(Hafez, 2023: 478/5)
Here, dissimulation as an abstract concept is mapped onto the human being, granting it vitality and moral agency.

Vegetal imagery
Schema: “Hypocrisy is a foul odor or a noxious plant.”

I delight my soul’s breath with fragrant wine,
For from the ascetic’s cloak I smelled hypocrisy.
(Hafez, 2023: 243/3)
Hypocrisy is conceptualized through the sensory experience of odor. While this could fall under the macro-metaphor “hypocrisy is a living entity,” this study interprets it specifically as vegetal imagery.
Fluidity represents hypocrisy as a liquid:
Schema: “Hypocrisy is wine.”
From the monastery Hafez turns to the tavern—
Perhaps he sobered from the intoxication of piety and hypocrisy.
(Hafez, 2023: 175/8)
Here, asceticism and hypocrisy are mapped onto wine, associated with intoxication and loss of clarity.
Animism, as a type of ontological metaphor, appears in Hafez’s ghazals through two schemas: human imagery (“hypocrisy is a rebellious person”) and vegetal imagery (“hypocrisy is a foul odor or plant”). Fluidity emerges in the schema “hypocrisy is wine.” These lead to the macro-metaphor “hypocrisy is a destroyer.”
In epic, social, biological, and mystical contexts, hypocrisy becomes a symbol of tyranny, corruption, egotism, and a barrier to truth. Employing a power schema of counterforce and obstruction, Hafez portrays hypocrisy as the destroyer of sincerity and love. His poetic struggle reflects both his cultural experience and the collective psyche of the Iranian people.
 
 

Keywords

Main Subjects

References

منابع

آریا­ن­فر، سیمین. (1385). «بررسی شمـاری از ضرب­المثل­های زبـان فـارسی براسـاس طـرح­واره­های تصویری در چـارچوب نظریة معناشناسی­شناختی». پایان­نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه الزهرا.
اسحاقی، محمد. (1402). «شراب غرور و بادة حضور در دیوان حافظ». مطالعات زبان و ادبیات غنایی. شمارة 46. صص: 48ـ30.
اسلامی­ندوشن، محمدعلی. (1374). ماجرای پایان­ناپذیر حافظ. تهران: یزدان.
انوری، حسن. (1383). فرهنگ کنایات سخن. تهران: سخن.
ایمانیان، حسین. (1394). «طعنة رندانه به حافظ شهر». مطالعات و تحقیقات ادبی. شمارة 18. صص: 257.
پورنامداریان، تقی. (1384). گمشدة لب دریا. تهران: سخن.
حافظ شیرازی، شمس­الدّین­محمّد. (1402). دیوان. تصحیح قزوینی و غنی. به­اهتمام ع. جربزه­دار. تهران: اساطیر.
حسن­رضایی، حسین. (1399). «نگاهی تازه به بن­مایة جام در دیوان حافظ». زبان و ادبیّات فارسی. شمارة 89. صص: 156ـ132.  
حسن­لی، کاووس. (1391). چشمة خورشید. شیراز: نوید شیراز.
حسن­لی، کاووس. (1397). «آتشِ تر، بازنمود ریاکاری حافظ شیرازی در شگردی متفاوت». مطالعات ایرانی. شمارة 34. صص: 87ـ61.  
حصارکی، محمدرضا. (1401). «ریا و اخلاص و بازتاب آن در شعر حافظ». عرفان اسلامی. شمارة 72. صص: 341ـ325.  
رحم­دل، غلامرضا. (1386). «مقایسة اغتنام فرصت در اندیشه­های حافظ و خیام». ادب پژوهی. شمارة 2. صص: 141ـ118.   
زرین­کوب، عبدالحسین. (1374). از کوچة رندان. تهران: سخن.
شمشیری، بابک؛ بهروزی، سمیه و ماندنی، آمنه. (1395). «بررسی ریا به عنوان آسیب اجتماعی در اشعار حافظ». سالنامة حافظ پژوهی. صص: 100ـ85.
صفوی، کوروش. (1383). درآمدی بر معنی شناسی. تهران: سورة مهر.
طوسی، محمدبن­حسن. (1388). امالی. اصفهان: قائمیة اصفهان.
فلاح، سیما. (1402). «اهمیت استفاده از عطر». پایگاه رایانه­­ای https://skanet.ir/blog.
قاسم­زاده، سیدعلی و گلرخ­ماسوله، اسماعیل. (1398). «بررسی معنی­شناختی تخلص «حافظ» به­مثابة استعارة مرکزی». زبان و ادبیات فارسی. شمارة 87. صص: 202ـ178.  
کشاورز بیضایی، محمد. (1401). «شایست­ها و ناشایست­های پادشاهان و حاکمان در شعر حافظ شیرازی». نشریه نقد، تحلیل و زیبایی­شناسی متون. شمارة 14. صص: 91ـ75.  
کوچش، زلتان. (1393). مقدمه­ای کاربردی بر استعاره. ترجمة شیرین پورابراهیم. تهران: سمت.
کوچش، زلتان. (1394). استعاره در فرهنگ، جهانی­ها و تنوع. ترجمة نیکتا انتظام. تهران: سیاهرود.
کوچش، زلتان. (1398). مقدمه­ای کاربردی بر استعاره. ترجمة شیرین پورابراهیم. تهران: سمت.
گلفام، ارسلان و اعلایی، مریم. (1387). «بررسی ساخت­های طرحواره­ای در غزلیات حافظ به ­منظور معرفی طرحواره­های جدید». زبـان و زبان­شناسی. شمارة 2. صص: 94ـ81.  
لیکاف، جرج و جانسون، مارک. (1401). استعاره­هایی­که با آن­ها زندگی می­کنیم. ترجمة هاجر آقاابراهیمی. تهران: علم.
محمدی­آسیابادی، علی. (1384). «ارزش تخلص و کاربرد آن در شعر حافظ». پژوهش­های ادبی. شمارة 8. صص: 74ـ52.  
معین، محمد. (1389). حافظ شیرین سخن. تهران: معین.
ناطق، هما. (1383). در بزم حافظ خوش­خوان. پاریس: خاوران.
نعمتی، فرج الله و یوسفی، محمدرضا. (1401). «واکاوی واژگان نشان­دار اجتماعی در غزلیات حافظ شیرازی بر پایة تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف». پژوهش­های دستوری و بلاغی. شمارة 22. صص: 139ـ118.  
نورالدینی اقدم، یحیی؛ محمّدی بدر، نرگس؛ غیبی، سید غلامرضا.(1399). «تحلیل مفهوم بلاغی و زبان­­شناختی دو نشانة زبانی «محتسب» و «دنیا» در غزلی از حافظ». مطالعات زبانی و بلاغی. شمارة 21. صص: 443ـ416.
هوشنگی، مجید؛ فقیه ملک مرزبان، نسرین؛ احمدی بیدهندی، پریسا. (1403). «تحلیلی بر تصاویر خشن در مواجهه با لطافت مفاهیم در دیوان حافظ» پژوهش­های دستوری و بلاغی. شمارة 25. صص: 131ـ111.
یگانه، فاطمه و افراشی، آزیتا. (1395). «استعاره­های جهتی در قرآن با رویکرد شناختی». جستارهای زبانی. شمارة 5. صص: 216ـ193.
Lakoff, G & Johnsen, M.­ (2003). Metaphor we Live by. The University Chicago Press.
Evans, V & Green, M. (2006). Cognitive linguistics: an Intruduction. Edinburge University Press.

References

Anvari, H. (2004). Farhang-e kenayat-e Sokhan. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Aryanfar, S. (2006). Barrasi-ye shomari az zarb-ol-masal-ha-ye zaban-e farsi bar asas-e tarhvare-ha-ye tasviri dar charchub-e nazariye-ye ma'nashenasi-ye shenakhti. M.A. thesis, Alzahra University. [In Persian]
Eshaghi, M. (2023). Sharab-e ghorur va bade-ye hozur dar Divan-e Hafez. Studies in Lyrical Language and Literature, 46, 30-48. [In Persian]
Eslami Nodoushan, M. A. (1995). Majara-ye payan-napazir-e Hafez. Tehran: Yazdan. [In Persian]
Evans, V & Green, M. (2006). Cognitive linguistics: An introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Fallah, S. (2023). Ahamiyyat-e estefade az atr. Skanet.ir Blog. [In Persian]
Ghasemzadeh, S. A & Golrokh-Masouleh, E. (2019). Barrasi-ye ma'nashenakhti-ye takhallos-e “Hafez” be masabe-ye estare-ye markazi. Persian Language and Literature, 87, 178-202. [In Persian]
Golfam, A & Ala'i, M. (2008). Barrasi-ye sakht-ha-ye tarhvarei-ye tasviri dar ghazaliyat-e Hafez. Language and Linguistics, 2, 81-94. [In Persian]
Hafez Shirazi, S. D. M. (2023). Divan. Tehran: Asatir. [In Persian]
Hasanrezaei, H. (2020). Negahi tazeh be bonmaye-ye jam dar Divan-e Hafez. Persian Language and Literature, 89, 132-156. [In Persian]
Hasanli, K. (2012). Cheshmeh-ye khorshid. Shiraz: Navid-e Shiraz. [In Persian]
Hasanli, K. (2018). Atash-e tar: Baznemud-e riyakari-ye Hafez-e Shirazi dar shegardi motafavet. Iranian Studies, 34, 61-87. [In Persian]
Hesarki, M. R. (2022). Riya va ekhlas va baztab-e an dar she'r-e Hafez. Quarterly Journal of Islamic Mysticism, 18, 325-341. [In Persian]
Hoshangi, M., Faghih Malek-Marzban, N & Ahmadi Bidehendi, P. (2024). Tahlili bar tasavir-e khashan dar movajeh ba latafat-e mafahim dar Divan-e Hafez. Pazhuhesh-ha-ye Dasturi va Balaghi, 14, 111-131. [In Persian]
Imanian, H. (2015). Ta'ne-ye rendaneh be Hafez-e shahr. Literary Studies and Research, 18, 7-25. [In Persian]
Keshavarz Beizaei, M. (2022). Shayest-ha va nashayest-ha-ye padeshahan va hakeman dar she'r-e Hafez Shirazi. Journal of Criticism, Analysis and Aesthetics of Texts, 5, 75-91. [In Persian]
Kovecses, Z. (2014). Moghaddame-yi karbordi bar estare. Trans. Sh. Pour-Ebrahim. Tehran: SAMT. [In Persian]
Kovecses, Z. (2015). Estare dar farhang: jahaniha va tanavvo. Trans. N. Entezam. Tehran: Siyahrud. [In Persian]
Kovecses, Z. (2019). Moghaddame-yi karbordi bar estare. Trans. Sh. Pour-Ebrahim. Tehran: SAMT. [In Persian]
Lakoff, G & Johnson, M. (2022). Estare-ha-yi ke ba anha zendegi mikonim. Trans. Hajar Agha-Ebrahimi. Tehran: Elm. [In Persian]
Lakoff, G & Johnson, M. (2003). Metaphors we live by. Chicago: University of Chicago Press.
Mohammadi Asiabadi, A. (2005). Arzesh-e takhallos va karbord-e an dar she'r-e Hafez. Pazhuhesh-ha-ye Adabi, 8, 52-74. [In Persian]
Moein, M. (2010). Hafez-e shirin-sokhan. Tehran: Moein. [In Persian]
Nateq, H. (2004). Dar bazm-e Hafez khosh-khan. Paris: Khavaran. [In Persian]
Nouraldini-Aghdam, Y., Mohammadi Badr, N & Gheibi, S. G. (2020). Tahlil-e mafhum-e balaghi va zaban-shenakhti-ye do neshane-ye zabani “Mohtaseb” va “Donya” dar ghazali az Hafez. Motale'at-e Zabani va Balaghi, 21, 416-443. [In Persian]
Nemati, F & Yousefi, M. R. (2022). Vakavi-ye vajegan-e neshan-dar-e ejtema'i dar ghazaliyat-e Hafez Shirazi bar paye-ye tahlil-e gofteman-e enteghadi-ye Fairclough. Pazhuhesh-ha-ye Dasturi va Balaghi, 12, 118-139. [In Persian]
Poornamdarian, T. (2005). Gomshode-ye lab-e darya. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Rahmadel, G. (2007). Moghayese-ye eghtenam-e forsat dar andishe-ha-ye Hafez va Khayyam. Adab-Pazhuhi, 2, 118-141. [In Persian]
Shamshiri, B., Behroozi, S., & Mandani, A. (2016). Barrasi-ye riya be onvan-e asib-e ejtema'i dar ashar-e Hafez. Hafez Studies Yearbook, 19, 85-100. [In Persian]
Safavi, K. (2004). Daramadi bar ma'nashenasi. Tehran: Sureh Mehr. [In Persian]
Tusi, M. b. H. (2009). Amali. Isfahan: Qaemiyyeh-ye Isfahan. [In Persian]
Yeganeh, F & Afrashi, A. (2016). Estare-ha-ye jahati dar Quran ba roykard-e shenakhti. Jostarh-ha-ye Zabani, 5, 193-216. [In Persian]
Zarrinkoub, A. (1995). Az kuche-ye rendan. Tehran: Sokhan. [In Persian]
Send comment about this article
CAPTCHA Image
Rhetoric and Grammar Studies
Volume 15, Issue 27
September 2025
Pages 141-161

Files

Share

How to cite

Statistics