دانشگاه قم پژوهش های دستوری و بلاغی 2783-2619 14 26 2025 02 19 A comparative introduction to the rhetorical structures of preposing and postposing in literature and calligraphy درآمدی مقایسه ای بر ساختارهای بلاغیِ تقدیم و تأخیر در ادبیات و خوشنویسی 40 62 3344 10.22091/jls.2025.11570.1642 FA آزاد محمودی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران. 0000-0002-8929-8549 نجم الدین جباری استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران. 0000-0002-6323-9567 Journal Article 2024 10 30 Preposing and postposing are one of the most important inter-artistic concepts that has a cohesive, order-creating and imaginative presence in the structure of various artistic creations. In literature, the term "preposing" and "postposing" and its order-building and aesthetic functions are known to literary activists, and from the distant past, scholars such as Abdul Qahir Jorjani have discussed it in separate chapters. But in calligraphy, despite its wide use and great importance, like other calligraphic rhetorical techniques, it remains nameless and has not been mentioned in treatises. In a descriptive-analytical method, for the first time by uncovering the existence of two devices "eloquence" and "rhetoric" in calligraphy and its role in creating the primary and secondary order of structures, and the movement of components from sequential positions to preferred positions based on "contractual" and "contextual" implications, the present research has explained the inter-structural interactions in two textual systems of script and language. The study has revealed the most hidden structural links of literature and calligraphy in the vast realm of preposing and postposing. Based on the results of this research, script and language both have an adaptable nature and their components provide the possibility of restoration, regeneration and renewability in an endogenous and dynamic system during calligraphic and literary creations. These possibilities have entered the structure of calligraphy and literary works through processes such as preposing and postposing, and they give them the ability to be organized in two devices, eloquence and rhetoric. تقدیم و تأخیر، یکی از مهم­ترین مفاهیمِ بیناهنری است که در ساختار آفرینش­های گوناگونِ هنری، حضوری انسجام­بخش، نظم­آفرین و خیال­انگیز دارد. در ادبیات، اصطلاح تقدیم و تأخیر و کارکردهای دستورمندسازانه و زیبایی­شناسانۀ آن نزد اهل سخن، شناخته شده است و از گذشته­های دور، بزرگانی چون عبدالقاهر جرجانی در فصولی جداگانه بدان پرداخته­اند. اما در خوشنویسی، به رغم کاربرد گسترده و اهمیت بسیار، همانند دیگر شگردهای بلاغیِ خوشنویسانه، بی­نام و نشان مانده و در رساله­ها از آن سخنی نرفته­ است. پژوهشِ حاضر به شیوۀ توصیفی_تحلیلی، برای نخستین بار با آشکاره کردن وجودِ دو دستگاهِ «فصاحت» و «بلاغت» در خوشنویسی و نقش آن در ایجاد نظم نخستین و ثانوی سازه­ها و حرکت اجزا از جایگاه­های ترتیبی به جایگاه­های ترجیحی بر مبنای دلالت­های «قراردادی» و «سیاقی»، به تبیین برهم­کنش­های میان­سازه­ای در دو نظامِ متنیِ خط و زبان و آشکار کردنِ پنهان­ترین پیوندهای ساختاریِ ادبیات و خوشنویسی در قلمرو گستردۀ تقدیم و تأخیر پرداخته است. بر اساس نتایج این پژوهش، خط و زبان، ماهیتی تطبیق­پذیر دارند و اجزای آن­ها در دستگاهی درون­زا و دینامیک­ به هنگام آفرینش­های خوشنویسانه و ادبی، امکان ترمیم، نوزایی و تجدیدپذیری را در خود فراهم می­کنند. این امکانات، از راه فرایندهایی چون تقدیم و تأخیر به ساختار آثار خوشنویسی و ادبی راه یافته و به آن­ها قابلیتِ سامان­یابی در دو دستگاه فصاحت و بلاغت را می­دهند. https://jls.qom.ac.ir/article_3344_ed2ef054bf82add22b2eaccdaccc69d0.pdf