2021-04-28T01:32:42Z http://jls.qom.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=131

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 خدابخش اسداللهی اعظم لطفی <span style="font-family: 'B Zar'; font-size: 10pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt;" lang="FA">سبک طنزپردازی حافظ، برخاسته از محیط اجتماعی حاکم بر قرن هشتم است. حافظ، شاعر مصلحی است که به قصد مبارزه با کژی‌‌ها و نابسامانی‌‌ها، تیغ طنز خود را بر غدّۀ ریا فرود آورده است. از لحاظ سطح فکری، طنز انتقادی او درون‌‌گراست و به طنز اجتماعی، مذهبی، فلسفی و سیاسی تقسیم می‌‌شود؛ زبان انتقادی او عفیف، غیرمستقیم و آراسته به انواع صناعت و بلاغت ادبی است. سطح ادبی اشعار طنزآمیز او همچون محتوا، متعالی است. مهمترین شگردهای طنزآفرینی او عبارتند از: متناقض‌‌نمایی، ایهام، کنایه، استعارۀ تهکمیه.</span> سبک طنز متناقض‌‌نمایی ایهام کنایه حافظ 2016 03 20 9 27 http://jls.qom.ac.ir/article_986_ca1d421889ae646ebdb5dc5e274869a4.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 عباس حسن‌‌پور علیرضا قاسمی ابراهیم فلاح     در دورة‌‌ معاصر، نیما یوشیج با درک عمیق نسبت به اوضاع ادبی، اجتماعی و سیاسیِ جامعه‌‌ ایران، راهی نو در شعر فارسی می‌‌گشاید و پس از او شاعران بسیاری در جهت پویایی این شیوة‌‌ تازه گام برمی‌‌دارند. محمّد زُهَری، شاعر کوتاه‌‌ترین طرح فارسی یکی از این شاگردان مکتب نیمایی است. او به جهت حضور مستمر در میدان سه دهه شعر معاصر و چاپ مجموعه‌‌های مختلف با مهندسی و سبک ویژه و استقلالِ شاعرانگی چهره‌‌ای ممتـاز دارد؛ به گـونه‌‌ای که در جریان‌‌شناسی شعر نو و بررسی همه جانبة‌‌ سیر تکاملی آن، توجّه به آثار وی اجتناب‌‌ناپذیر است. پژوهش حاضر در پی آن است تا ضمن تبیین فعالیت های ادبی زهری و جایگاه او در جریان‌‌های شعری معاصر، به شیوه تحلیلی و توصیفی به ریخت شناسی و تحلیل آثار وی به ویژه از دیدگاه محتوا ‌‌بپردازد و گفتمان فکری غالب در هر یک از آنها را تبیین نماید. رویکرد مینی‌‌مالیستی زهری و حرکت تدریجی او در تاکتیک‌‌های شاعرانه نظیر فاصله گرفتن از فضای آرکائیک در فرم و مصالح زبان و نیز رهایی یافتن از سیطرة‌‌ افاعیل عروضی تا رسیدن به زبانی نرم و تغزّلی، از دیگر مسائلی است که در این پژوهش مورد بررسی قرار خواهد گرفت. زُهری شعر نو ریخت شناسی نقد محتوا ساختار 2016 03 20 29 53 http://jls.qom.ac.ir/article_987_b766de49f7e45f9776081740f3ff2738.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 عبدالله حسن زاده میرعلی حسن اکبری بیرق فاطمه زمانی نقد بینامتنی به تحلیل و بررسی روابط متون می‌پردازد و با توجه به ویژگی‌های رمان‌های پست مدرن، تحلیل بینامتنی این متون ضروری به نظر می‌رسد. جریان سیال ذهن، بازگشت به گذشته و به نقد کشیدن آن، حضور شخصیت‌های تاریخی، بینامتنیت، درگیر شدن خواننده با متن، تأکید بر بی‌نهایت بودن معنا و عدم قطعیت از ویژگی‌های رمان‌های پست-مدرن است. عباس معروفی از جمله نویسندگانی است که در مجموعه‌ی آثارش مانند پیکر فرهاد، سفونی مردگان و سال بلوا و فریدون سه پسر داشت و غیره گرایش آشکاری به مؤلفه‌های پست مدرن دارد. پژوهش حاضر، بر مبنای نظریه‌های بینامتنیت بویژه منطق گفتگویی به تحلیل رمان « فریدون سه پسر داشت» که با داستان پادشاهی فریدون در شاهنامه رابطه‌ی گفتگویی دارد، پرداخته است. نتیجه‌ی این بررسی نشان می‌دهد که نویسنده با تکیه بر اقتدار اسطوره‌ی فریدون و پسرانش در شاهنامه، جدال همیشگی بشر بر سر تصاحب قدرت را به نمایش بگذارد. همچنین از مجموعه‌ی دلالت‌های ضمنی و معناشناختی، کارناوال گرایی و چندصدایی موجود در رمان، تفسیر و خوانشی دیگرگونه از داستان پادشاهی فریدون شاهنامه حاصل می‌شود. بینامتنیت باختین دلالت‌‌های معناشناختی عباس معروفی فریدون سه پسر داشت شاهنامه 2016 03 20 55 83 http://jls.qom.ac.ir/article_957_ea0602508c8ae73408b1c2ed4fccc9a4.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 عصمت خوئینی <span style="font-family: 'B Zar'; font-size: 10pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt;" lang="FA">در مقاله حاضر، نویسنده با بیان اینکه پس از حدود یک قرن فترت در شعر سدة نهم، سبک هندی حرکت تازه ای را در شعر و به تبع آن در زبان فارسی پدید آورد، به جستجوی عوامل این نو شدگی در شعر نظیری - به عنوان یکی از نمایندگان برجستة این سبک- می‌‌پردازد و از طریق بررسی200 غزل وی و جمع آوری نمونه‌‌های متعددی از این نوع تحولات زبانی و تجزیه و تحلیل ساختاری آ‌‌نها، نشان می‌‌دهد که شاعر چگونه در شعر خود تلاش می‌‌کند تا زبان شعرش را با مضامین نو همگام کند؛ به عبارتی، چون شاعر برای بیان مضامین تازه نیازمند زبانی تازه است، راه های مختلفی از قبیل واژه سازی، تغییر در کاربرد کلمات رایج، معادل سازی، وام گیری از زبان محاوره، ساخت ترکیب‌‌های غنی شده و خروج از هنجارهای دستوری زبان را می آزماید. برخی از این شیوه‌‌ها مانند واژه سازی و تغییر در کاربرد کلمات رایج، زبان شعر وی را غنی‌‌تر می‌‌سازد، اما برخی دیگر نظیر خروج از هنجارهای صرفی و نحوی اغلب با موفقیت همراه نبوده، سبب ابهام و سستی زبان شعری او می گردد.</span> نظیری سبک هندی هنجار گریزی واژه آفرینی برجسته سازی غزل 2016 03 20 85 107 http://jls.qom.ac.ir/article_988_68da40537a260626f79ce1b649837bac.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 علیرضا شعبانیان چکیده :<br />حکیم عسجدی مروزی از جمله شاعرانی است که در تذکره‎ها و سفینه‎ها نامی نیک از خود به یادگار نهاده است و گاه تذکره نویسان نام او را همردیف شاعرانی بزرگ چون حکیم‎طوس، منوچهری، عنصری آورده‎اند و سبک سیاق نوشتاری وی را مورد ستایش قرار داده‎اند.آنچه از وی بر جای مانده برگرفته از تذکره‎ها و آثار سایر ادیبان و شاعران می‎باشد؛ با توجه به این که اشعار او تا کنون مورد پژوهش و بررسی قرار نگرفته است نگارنده در این نوشتار بر آن است شناختنامه‎ای مختصر از سبک و سیاق نوشتاری این شاعر بزرگ ارائه نماید و کارکردهای زیبایی شناختی اشعار اورا مورد بررسی قرار دهد.از آنجا که اشعار به دست آمدۀ وی پراکنده و محدود می‎باشد شاید نتوان به طور کامل شاکلۀ لفظی وی را تشریح نمود،ولی می‎توان تا حدودی ساختار نوشتاری و تصویری و تکنیکی وی را بازگو کرد . در این مقاله تخیل و تصویر پردازی و همچنین شیوۀ به کارگیری عناصر نظم آفرین مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است و از دریچۀ اشعار به دست آمده شاکلۀ فکری وی تبیین گردیده است. همچنین با بررسی مختصات زبانی و شکل شناسی اشعار وی ساختارهای لفظی و معنایی وجوه هنری اشعار عسجدی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. عسجدی شعر ساختار لفظ معنا 2016 03 20 109 135 http://jls.qom.ac.ir/article_899_bbccee1416c4028043ea0d9abda52cdf.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 حسین شمس آبادی محمد غفوری فر علیرضا حسینی هر یک از گونه‌های ادبی دارای ویژگی‌های سبکی خاصی هستند که شناخت سبکِ آنها موجب حصول درک درست‌تری از آنها خواهد شد. هجویه سرایی به عنوان یکی از این گونه‌های ادبی، بارها مورد توجه شاعران واقع شده و آثار قابل ملاحظه‌ای در این نوع بوجود آورده‌اند. یکی از مشهورترن سرایندگان و سرآمدان این نوع ادبی حطیئه است که آثار قابل توجه‌ای در این زمینه دارد. مقاله‌ حاضر بر آن است تا ضمنِ بررسی ویژگی‌های سبکی هجویات حطیئه، آنها را از نظر سطوح ادبی، فکری، زبانی مورد تجزیه و تحلیل قرار ‌دهد. در سطح ادبی، علم بیان و همچنین صنایع لفظی و معنوی مورد بررسی قرار گرفته؛ در سطح فکری، بن‌مایه‌های فکری و همچنین مضامین هجوی شاعر بررسی می‌شود و نهایتا در سطح زبانی، ویژگی‌های زبانی و موسیقایی اشعار هجوی شاعر مورد واکاوی قرار می‌گیرد،  تا به واسطه این عوامل، شناخت هر چه بهتر و دقیق‌تری از هجویات حطیئه به دست آمده و زمینة مطالعه و فهم بهتر این نوع از اشعار را فراهم سازد. سبک‌شناسی هجو حطیئه ویژگی زبانی ویژگی موسیقایی بن مایه 2016 03 20 137 162 http://jls.qom.ac.ir/article_989_d6a0491658de4752294a5dae3bd818be.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 محمود عباسی حسین صادقی جواد شیروانی چکیده <br />در زبان‌شناسی شناختی که از مکتب های نوین زبانشناسی است، استعاره پدیده ای زبانی به طور عام و زبان ادبی به طور خاص نیست، بلکه پدیده‌ای شناختی و ذهنی است و آنچه در زبان ظاهر می‌شود، صرفاً نمودی از این پدیده ذهنی است و در واقع، استعاره‌های ادبی و زیبایی‌شناختی فقط زیرمجموعه‌ای از استعاره‌اند. در این پژوهش که به روش تحلیلی و توصیفی انجام گرفته است، سعی بر آن بوده است که با استفاده از رویکرد زبان‌شناسی شناختی به بررسی انواع استعاره در غزلیات حافظ شیرازی پرداخته شود. بدین منظور پس از مطالعه غزلیات، موارد استعاره‌های هستی‌ شناسانه، ساختی و جهتی مشخص شدند و از نظر کمی و کیفی مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که شاعر به ترتیب از این استعاره‌ها با بسامد فراوانی 85/77%، 24/15% و 91/6% استفاده کرده است. مطالعات بیشتر نشان داد که وی از اسم نگاشت‌های عاشقانه، عارفانه، رندانه، مدحی و فلسفی در بیان استعاره‌های هستی شناسانه و از جهت‌های راست، درون، بیرون، کنج، بلند، پیش، فراز، زیر، اوج، بن، سر و دور برای بیان مفاهیم استعاره‌های جهتی استفاده کرده است. زبانشناسی شناختی استعاره هستی شناسانه استعاره ساختی استعاره جهتی حافظ 2016 03 20 163 185 http://jls.qom.ac.ir/article_958_937f5d5fc83ce573c60b9b513464c71c.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 ناصر علیزاده کمال راموز تفاوت در کاربرد صنایع بدیعی در دوره‌های مختلف شعر فارسی یکی از موضوعاتی است که کمتر بدان توجه گردیده‌است؛ بررسی سبک‌های شعر فارسی نشان می‌دهد که در برخی از این دوره‌ها بسامد و کاربرد برخی صنایع ‌ادبی بیش از سایر صنایع بوده‌است به عنوان مثال در اشعار دورۀ خراسانی کمتر نمونه‌ای برای ایهام دیده می‌شود حال آنکه کاربرد این صنعت در سبک عراقی تبدیل به یکی از شاخصه‌های سبکی دورۀ مذکور گردیده‌است. برای یافتن پاسخ این مسئله باید از رویـکردهای جامعـه‌شناسانه یاری جست؛ در مقالۀ حاضر نویسندگان با استفاده از نظریۀ ساختارگرایی‌تکوینی لوسین گلدمن، که می‌کوشد ارتباط میان ساختارهای ادبی و جهان‌نگری پدیدآورندگان آن را کشف نماید، کوشیده‌اند تا پاسخی برای مسئلۀ مذکور ارائه دهند.<br />بررسی جامعه‌شناسانۀ شعر چند تن از شاعران دورۀ عراقی چون مولوی، عطار، عراقی و... که می‌توان آنها را اصلی‌ترین شاعران سبک عراقی دانست، گویای آن است که الف: جهان‌بینی متأثر از افکار درون‌گرایانه در این دوره، که به اقتضای فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر جامعه بوده است، اصلی‌ترین دلیل برتری کمّی کاربرد صنایع‌ معنوی نسبت به صنایع‌ لفظی بوده است ب: جهان‌بینی صوفیانه و مفهوم‌گرایانه‌ی این شاعران سبب بی‌توجهی هر چه بیشتر این شاعران به صنایع بدیعی (حتی در مقایسه با شاعران دورۀ خراسانی چون عنصری و فرخی) گردیده‌است.<br /><br /> صنایع بدیعی جهان‌نگری ساختارگرایی تکوینی دورۀ عراقی 2016 03 20 187 222 http://jls.qom.ac.ir/article_959_5dc2e2d691f72ec422eaf07257f66f55.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 یحیی کاردگر علم معانی یکی از شاخه‌های اصلی علوم بلاغی است که می‌کوشد با معرفی ظرفیت‌های زبانی، پیوندی ماندگار بین آثار ادبی و مخاطبان آن برقرار کند. از این رو بررسی چگونگی پیوند آثار ادبی و خالقان آن با ذوق مخاطبان دوره‌های گوناگون، موضوع اصلی این علم است. از آن‌جایی که شیوه‌های شعری و ذوق مخاطبان، دگرگونی‌های بسیار می‌پذیرد، بایسته است مباحث علم معانی نیز متحول شود. این مقاله کوشیده است در قالب نمونه‌های شعری از سبک‌های مختلف در شیوه‌ای توصیفی، تحلیلی و تطبیقی، فراز و فرودهای علم معانی را در گذر از سبک‌های شعری مورد بررسی قرار دهد و به این پرسش پاسخ دهد که آیا علم معانی پا به پای تحولات شعری و دگرگونی‌ ذائقه مخاطبان شعر فارسی متحول شده است؟ پژوهش حاضر نشان می‌دهد که علی‌رغم دگرگونی‌های بسیار در زمینه‌های وزن، معنا، زبان، سبک و مخاطب شعر فارسی، تحولات چندانی در علم معانی به وجود نیامده است. از این رو از میزان کارآمدی این علم در نقد بلاغی شعر فارسی کاسته شده است. بدیهی است ارائه نمونه‌های عملی از بررسی جنبه‌های بلاغی اشعار سبک‌های مختلف می‌تواند نقاط قوت و ضعف علم معانی را آشکار سازد و زمینه را برای تحول و کارآمدی این دانش فراهم آورد. بلاغت فارسی سبک‌های شعر فارسی علم معانی نقد بلاغی 2016 03 20 223 240 http://jls.qom.ac.ir/article_960_f8cf69f501eed5e3e3548273402b6a3a.pdf

2016-03-20 10.22091

پژوهش های دستوری و بلاغی ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ ‪۲۴۷۶-۴۱۷۵ 1395 6 9 محمدرضا نجاریان سبک رباعیات مهستی گنجوی <br /><br />چکیده: <br /> مهستیِ گَنجَوی(490 -577ق.) بانوی شاعر ایرانی در سده ششم هجری، پس از خیام برجسته‏ترین رباعی‏سرای ایران به شمار می‏آید.وی را همچنین پایه‏گذار مکتب«شهر آشوب»در قالب رباعی شناخته‏اند که بعدها در عصر صفوی رواج بیشتر یافته. <br /> در شعر مهستی وجود فعلها و واژگان فارسی کهن؛ مثل: بخسبم، آهیخت، پار، تنک خام؛ تلفظهای کهن، مثل قافیه خوش با آتش و کَش نیز کاربرد بایستن و شایستن در معنای تام دلالت بر تأثیر پذیری شاعر از سبک خراسانی است. ایهام،شهر آشوب،مراعات نظیر،کنایه ،تشبیهات مرکب و تفضیل و حسن تعلیل و ایهام هنری وجناس بخصوص مرکب از جمله آرایه های برجسته رباعیات مهستی است. در میان اشعار شاعر بسامد مضمون‌های غنایی و ارج نهادن به مقام معشوق، اندیشه خیامی و خوش باشی، شهر آشوب‌ها، نکته های طنز آمیز و هزلیات قابل تأمل است.<br /><br /> در این مقاله سعی بر این است تا سبک رباعیات مهستی در سه لایه زبانی و ادبی و فکری تحلیل شود.<br /><br />واژگان کلیدی: مهستی گنجوی،شعر سده ششم هجری،رباعی،سبک شناسی مهستی گنجوی شعر سده ششم هجری رباعی سبک شناسی 2016 03 20 241 268 http://jls.qom.ac.ir/article_961_bfe110172e68c61cf454baeccfa77fb3.pdf